คณะรัฐมนตรีรับทราบแนวทางการดำเนินการตามแผนพัฒนาระบบสถาบันการเงิน ตามที่กระทรวงการคลัง และธนาคารแห่งประเทศไทยเสนอ โดยแผนพัฒนาระบบสถาบันการเงินซึ่งเป็นแผนระยะปานกลาง 5 - 10 ปีนี้เกิดขึ้นเนื่องมาจากรัฐบาลได้ดำเนินการแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจของประเทศมาโดยตลอด จนขณะนี้เศรษฐกิจของประเทศได้ผ่านพ้นช่วงวิกฤติไปแล้ว และดีขึ้นเป็นลำดับ ดังจะเห็นได้จากได้มีการคืนเงินกู้ให้แก่กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ก่อนกำหนด กระทรวงการคลังและธนาคารแห่งประเทศไทยจึงเห็นสมควรที่จะได้มีการจัดระบบสถาบันการเงินเพื่อรองรับระบบเศรษฐกิจในอนาคต โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเปิดโอกาสในการเข้าถึงบริการทางการเงินที่จำเป็นของประชาชนได้อย่างทั่วถึง เสริมสร้างระบบการเงินให้มีเสถียรภาพและประสิทธิภาพ สามารถแข่งขันได้ สร้างความสมดุลระหว่างตลาดสินเชื่อ และตลาดทุน และส่งเสริมกลไกให้ผู้บริโภคได้รับความคุ้มครองและความเป็นธรรม โดยมีสาระสำคัญสรุปได้ ดังนี้
1. ส่งเสริมบริการทางการเงินให้แก่ประชาชนผู้มีรายได้น้อย ซึ่งไม่ได้รับบริการจากธนาคารพาณิชย์อย่างทั่วถึง และส่งเสริมการรวมตัวกันจัดตั้งองค์กรการเงินชุมชนที่เข้มแข็ง เพื่อตอบสนองความต้องการบริการทางการเงินขั้นพื้นฐาน และปรับบทบาทของสถาบันการเงินเฉพาะกิจให้สามารถให้บริการได้ตรงกับความต้องการของประชาชนมากยิ่งขึ้น โดย
1.1 กระทรวงการคลังได้แต่งตั้งคณะกรรมการส่งเสริมบริการทางการเงินระดับรากหญ้า โดยมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังเป็นประธาน และจะมอบหมายให้ธนาคารออมสินหรือธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) เข้าทำหน้าที่ในลักษณะของธนาคารชุมชนกลาง เพื่อทำหน้าที่ช่วยบริหารสภาพคล่องส่วนเกิน (MatchingFund) ให้กับองค์กรการเงินชุมชน ช่วยจัดอันดับ (Rating) องค์กรการเงินชุมชน และพัฒนาทักษะเกี่ยวกับการธนาคาร(Banking skill) ให้แก่องค์กรการเงิน
1.2 ส่งเสริมให้สถาบันการเงินพาณิชย์ที่มีอยู่แล้วให้บริการทางการเงินแก่ผู้มีรายได้น้อยทั้งในเมืองและชนบท โดยธนาคารแห่งประเทศไทยร่วมกับธนาคารพาณิชย์ที่สนใจจัดทำโครงการนำร่อง เพื่อให้บริการทางการเงินเชิงพาณิชย์แก่ผู้มีรายได้น้อย
2. ส่งเสริมการให้บริการทางการเงิน (Core Banking)
2.1 ปรับรูปแบบสถาบันการเงินไทย โดยกำหนดให้มีธนาคารพาณิชย์เพียง 2 ประเภท คือ
1) ธนาคารพาณิชย์เต็มรูปแบบ เพื่อให้บริการทางการเงินแก่ลูกค้าได้ทุกกลุ่มและทำธุรกรรมทางการเงินได้เกือบทุกประเภท ยกเว้น การจำหน่าย (Underwriting) การเป็นนายหน้า (Brokering) และผู้ค้า (Trading)ตราสารทุน รวมทั้งการออกกรมธรรม์ประกันภัยหรือประกันชีวิต (Insurance Underwriting) ซึ่งเป็นธุรกรรมที่บริษัทหลักทรัพย์บริษัทประกันภัยต่าง ๆ ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจเหล่านี้
2) ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย เพื่อเน้นให้สินเชื่อและบริการทางการเงินอื่น ๆ แก่กลุ่ม SMEsและกลุ่มผู้มีรายได้น้อย ซึ่งมีธุรกรรมหลักคือ สินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย สินเชื่อเช่าซื้อ และสินเชื่อ SMEs เป็นต้น
เพื่อเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับระบบสถาบันการเงิน กระทรวงการคลังมีนโยบายส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการควบรวมกันเองระหว่างบริษัทเงินทุนหรือ บริษัทเครดิตฟองซิเอร์ หรือควบรวมเข้าด้วยกัน เพื่อปรับฐานะเป็นธนาคารพาณิชย์เต็มรูปแบบ (Full-Service Bank) ถ้ามีเงินกองทุนขั้นต่ำ 5,000 ล้านบาท
2.2 ปรับบทบาทสถาบันการเงินต่างชาติ
1) สนับสนุนให้สถาบันการเงินต่างชาติแต่ละแห่งดำเนินธุรกิจการเงินในประเทศไทยเพียง 1 สถานะ โดยให้เลือกว่าจะอยู่ในรูปของ Hybrid bank, Subsidiary หรือสาขา
2) การให้ใบอนุญาตแก่ธนาคารต่างชาติรายใหม่เพื่อเปิดสาขาในประเทศ กระทรวงการคลังและธนาคารแห่งประเทศไทยจะพิจารณาเมื่อมีความจำเป็น หรือพ้นระยะเวลา 3 ปีแรก
สำหรับการจัดตั้ง Subsidiary และการพิจารณาให้ใบอนุญาตแก่ธนาคารต่างชาติเพื่อเปิดสาขาในประเทศเพิ่มขึ้น นั้น กระทรวงการคลังจะได้ตั้งคณะกรรมการขึ้นมาพิจารณาแนวทางและหลักเกณฑ์ที่เหมาะสมและเกิดประโยชน์สูงสุดต่อประเทศต่อไป
3. มาตรการเพื่อช่วยเสริมสร้างประสิทธิภาพของสถาบันการเงิน โดย
3.1 ปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานเพื่อสนับสนุนการปรับปรุงประสิทธิภาพของสถาบันการเงิน โดยจัดให้มีระบบการกำกับดูแลสถาบันการเงินในภาพรวมในลักษณะของกลุ่มธุรกิจการเงิน (Conglomerate Supervision) ในรูปแบบของคณะกรรมการที่มีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังเป็นประธาน มีผู้บริหารสูงสุดของหน่วยงานกำกับสถาบันการเงินเป็นกรรมการ และสำนักงานเศรษฐกิจการคลังทำหน้าที่เป็นเลขานุการ และคณะกรรมการชุดนี้สามารถที่จะแต่งตั้งคณะอนุกรรมการขึ้นมาดูแลในแต่ละด้าน อีกทั้งจะมีการพัฒนาปรับปรุงรูปแบบองค์กรให้มีความเหมาะสมต่อไปด้วย และปรับปรุงพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจข้อมูลเครดิต พ.ศ. 2546 เพื่อแก้ไขปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินงานของศูนย์ข้อมูลเครดิต (Credit Bureau)
3.2 แก้ไขอุปสรรคของการควบรวมกันระหว่างสถาบันการเงิน โดยกระทรวงการคลังจะได้พิจารณามาตรการสนับสนุนการควบรวมที่เหมาะสมต่อไป
3.3 ผ่อนปรนกฎเกณฑ์ที่ขัดขวางการพัฒนาประสิทธิภาพของสถาบันการเงิน โดย
1) ยกเลิกหลักเกณฑ์ที่กำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ที่ต้องการเปิดสาขาในเขตที่มีธนาคารพาณิชย์หนาแน่น ต้องกระจายการเปิดสาขาออกไปยังอำเภอรอบนอกด้วย และปรับเงื่อนไขเรื่องการปิดสาขาแห่งสุดท้ายในเขตอำเภอหนึ่ง ๆ ให้ยืดหยุ่นขึ้น
2) ผ่อนปรนเงื่อนไขที่กำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ในภูมิภาคต้องให้สินเชื่อในภูมิภาคนั้นไม่ต่ำกว่าร้อยละ 60 ของเงินฝาก
3) ผ่อนปรนการกำหนดจำนวนบุคลากรชาวต่างชาติที่ปฏิบัติงานในธนาคารพาณิชย์
4) ปรับลดเงื่อนไขที่กำหนดให้สาขาธนาคารพาณิชย์ต่างชาติให้สินเชื่อไปในทางที่มิใช่เพื่อการนำเข้าสินค้าไม่ต่ำกว่าร้อยละ 70 ของเงินฝากและเงินกู้ยืมในประเทศให้มีความยืดหยุ่นมากขึ้น
5) ปรับกระบวนการพิจารณาอนุญาตให้สถาบันการเงินประกอบธุรกรรมใหม่ได้รวดเร็วยิ่งขึ้นโดยการอนุญาตเป็นรายกลุ่มแทนการอนุญาตเป็นรายธุรกรรม
3.4 ส่งเสริมกลไกการคุ้มครองผู้บริโภค
1) ให้สถาบันการเงินแต่ละแห่งจัดให้มีกระบวนการร้องเรียนของผู้บริโภคอย่างชัดเจน
2) กระทรวงการคลังจะได้พิจารณานำระบบประกันเงินฝากมาใช้ในช่วงเวลาที่เหมาะสม โดยคำนึงถึงความพร้อมในด้านต่าง ๆ เช่น ความเข้มแข็งของระบบสถาบันการเงิน ประสิทธิภาพของระบบการกำกับดูแล และหน่วยงานกำกับดูแลสถาบันการเงิน การเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน ความเข้าใจและความเชื่อมั่นในระบบสถาบันการเงินของประชาชน
กระทรวงการคลังและธนาคารแห่งประเทศไทยมั่นใจว่า การดำเนินการตามแผนพัฒนาระบบสถาบันการเงินจะเป็นการสร้างฉนวนป้องกันวิกฤตเศรษฐกิจ และจะเป็นการส่งเสริมให้ประชาชนทุกระดับมีโอกาสเข้าถึงบริการทางการเงินได้มากขึ้น รวมทั้งจะเป็นการจัดระเบียบเพื่อสร้างความแข็งแกร่งและเสถียรภาพให้กับระบบสถาบันการเงินในระยะยาว
--ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ชุดพ.ต.ท.ดร.ทักษิณ ชินวัตร) วันที่ 6 มกราคม 2547--จบ--
-กภ-
1. ส่งเสริมบริการทางการเงินให้แก่ประชาชนผู้มีรายได้น้อย ซึ่งไม่ได้รับบริการจากธนาคารพาณิชย์อย่างทั่วถึง และส่งเสริมการรวมตัวกันจัดตั้งองค์กรการเงินชุมชนที่เข้มแข็ง เพื่อตอบสนองความต้องการบริการทางการเงินขั้นพื้นฐาน และปรับบทบาทของสถาบันการเงินเฉพาะกิจให้สามารถให้บริการได้ตรงกับความต้องการของประชาชนมากยิ่งขึ้น โดย
1.1 กระทรวงการคลังได้แต่งตั้งคณะกรรมการส่งเสริมบริการทางการเงินระดับรากหญ้า โดยมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังเป็นประธาน และจะมอบหมายให้ธนาคารออมสินหรือธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) เข้าทำหน้าที่ในลักษณะของธนาคารชุมชนกลาง เพื่อทำหน้าที่ช่วยบริหารสภาพคล่องส่วนเกิน (MatchingFund) ให้กับองค์กรการเงินชุมชน ช่วยจัดอันดับ (Rating) องค์กรการเงินชุมชน และพัฒนาทักษะเกี่ยวกับการธนาคาร(Banking skill) ให้แก่องค์กรการเงิน
1.2 ส่งเสริมให้สถาบันการเงินพาณิชย์ที่มีอยู่แล้วให้บริการทางการเงินแก่ผู้มีรายได้น้อยทั้งในเมืองและชนบท โดยธนาคารแห่งประเทศไทยร่วมกับธนาคารพาณิชย์ที่สนใจจัดทำโครงการนำร่อง เพื่อให้บริการทางการเงินเชิงพาณิชย์แก่ผู้มีรายได้น้อย
2. ส่งเสริมการให้บริการทางการเงิน (Core Banking)
2.1 ปรับรูปแบบสถาบันการเงินไทย โดยกำหนดให้มีธนาคารพาณิชย์เพียง 2 ประเภท คือ
1) ธนาคารพาณิชย์เต็มรูปแบบ เพื่อให้บริการทางการเงินแก่ลูกค้าได้ทุกกลุ่มและทำธุรกรรมทางการเงินได้เกือบทุกประเภท ยกเว้น การจำหน่าย (Underwriting) การเป็นนายหน้า (Brokering) และผู้ค้า (Trading)ตราสารทุน รวมทั้งการออกกรมธรรม์ประกันภัยหรือประกันชีวิต (Insurance Underwriting) ซึ่งเป็นธุรกรรมที่บริษัทหลักทรัพย์บริษัทประกันภัยต่าง ๆ ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจเหล่านี้
2) ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย เพื่อเน้นให้สินเชื่อและบริการทางการเงินอื่น ๆ แก่กลุ่ม SMEsและกลุ่มผู้มีรายได้น้อย ซึ่งมีธุรกรรมหลักคือ สินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย สินเชื่อเช่าซื้อ และสินเชื่อ SMEs เป็นต้น
เพื่อเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับระบบสถาบันการเงิน กระทรวงการคลังมีนโยบายส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการควบรวมกันเองระหว่างบริษัทเงินทุนหรือ บริษัทเครดิตฟองซิเอร์ หรือควบรวมเข้าด้วยกัน เพื่อปรับฐานะเป็นธนาคารพาณิชย์เต็มรูปแบบ (Full-Service Bank) ถ้ามีเงินกองทุนขั้นต่ำ 5,000 ล้านบาท
2.2 ปรับบทบาทสถาบันการเงินต่างชาติ
1) สนับสนุนให้สถาบันการเงินต่างชาติแต่ละแห่งดำเนินธุรกิจการเงินในประเทศไทยเพียง 1 สถานะ โดยให้เลือกว่าจะอยู่ในรูปของ Hybrid bank, Subsidiary หรือสาขา
2) การให้ใบอนุญาตแก่ธนาคารต่างชาติรายใหม่เพื่อเปิดสาขาในประเทศ กระทรวงการคลังและธนาคารแห่งประเทศไทยจะพิจารณาเมื่อมีความจำเป็น หรือพ้นระยะเวลา 3 ปีแรก
สำหรับการจัดตั้ง Subsidiary และการพิจารณาให้ใบอนุญาตแก่ธนาคารต่างชาติเพื่อเปิดสาขาในประเทศเพิ่มขึ้น นั้น กระทรวงการคลังจะได้ตั้งคณะกรรมการขึ้นมาพิจารณาแนวทางและหลักเกณฑ์ที่เหมาะสมและเกิดประโยชน์สูงสุดต่อประเทศต่อไป
3. มาตรการเพื่อช่วยเสริมสร้างประสิทธิภาพของสถาบันการเงิน โดย
3.1 ปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานเพื่อสนับสนุนการปรับปรุงประสิทธิภาพของสถาบันการเงิน โดยจัดให้มีระบบการกำกับดูแลสถาบันการเงินในภาพรวมในลักษณะของกลุ่มธุรกิจการเงิน (Conglomerate Supervision) ในรูปแบบของคณะกรรมการที่มีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังเป็นประธาน มีผู้บริหารสูงสุดของหน่วยงานกำกับสถาบันการเงินเป็นกรรมการ และสำนักงานเศรษฐกิจการคลังทำหน้าที่เป็นเลขานุการ และคณะกรรมการชุดนี้สามารถที่จะแต่งตั้งคณะอนุกรรมการขึ้นมาดูแลในแต่ละด้าน อีกทั้งจะมีการพัฒนาปรับปรุงรูปแบบองค์กรให้มีความเหมาะสมต่อไปด้วย และปรับปรุงพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจข้อมูลเครดิต พ.ศ. 2546 เพื่อแก้ไขปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินงานของศูนย์ข้อมูลเครดิต (Credit Bureau)
3.2 แก้ไขอุปสรรคของการควบรวมกันระหว่างสถาบันการเงิน โดยกระทรวงการคลังจะได้พิจารณามาตรการสนับสนุนการควบรวมที่เหมาะสมต่อไป
3.3 ผ่อนปรนกฎเกณฑ์ที่ขัดขวางการพัฒนาประสิทธิภาพของสถาบันการเงิน โดย
1) ยกเลิกหลักเกณฑ์ที่กำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ที่ต้องการเปิดสาขาในเขตที่มีธนาคารพาณิชย์หนาแน่น ต้องกระจายการเปิดสาขาออกไปยังอำเภอรอบนอกด้วย และปรับเงื่อนไขเรื่องการปิดสาขาแห่งสุดท้ายในเขตอำเภอหนึ่ง ๆ ให้ยืดหยุ่นขึ้น
2) ผ่อนปรนเงื่อนไขที่กำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ในภูมิภาคต้องให้สินเชื่อในภูมิภาคนั้นไม่ต่ำกว่าร้อยละ 60 ของเงินฝาก
3) ผ่อนปรนการกำหนดจำนวนบุคลากรชาวต่างชาติที่ปฏิบัติงานในธนาคารพาณิชย์
4) ปรับลดเงื่อนไขที่กำหนดให้สาขาธนาคารพาณิชย์ต่างชาติให้สินเชื่อไปในทางที่มิใช่เพื่อการนำเข้าสินค้าไม่ต่ำกว่าร้อยละ 70 ของเงินฝากและเงินกู้ยืมในประเทศให้มีความยืดหยุ่นมากขึ้น
5) ปรับกระบวนการพิจารณาอนุญาตให้สถาบันการเงินประกอบธุรกรรมใหม่ได้รวดเร็วยิ่งขึ้นโดยการอนุญาตเป็นรายกลุ่มแทนการอนุญาตเป็นรายธุรกรรม
3.4 ส่งเสริมกลไกการคุ้มครองผู้บริโภค
1) ให้สถาบันการเงินแต่ละแห่งจัดให้มีกระบวนการร้องเรียนของผู้บริโภคอย่างชัดเจน
2) กระทรวงการคลังจะได้พิจารณานำระบบประกันเงินฝากมาใช้ในช่วงเวลาที่เหมาะสม โดยคำนึงถึงความพร้อมในด้านต่าง ๆ เช่น ความเข้มแข็งของระบบสถาบันการเงิน ประสิทธิภาพของระบบการกำกับดูแล และหน่วยงานกำกับดูแลสถาบันการเงิน การเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน ความเข้าใจและความเชื่อมั่นในระบบสถาบันการเงินของประชาชน
กระทรวงการคลังและธนาคารแห่งประเทศไทยมั่นใจว่า การดำเนินการตามแผนพัฒนาระบบสถาบันการเงินจะเป็นการสร้างฉนวนป้องกันวิกฤตเศรษฐกิจ และจะเป็นการส่งเสริมให้ประชาชนทุกระดับมีโอกาสเข้าถึงบริการทางการเงินได้มากขึ้น รวมทั้งจะเป็นการจัดระเบียบเพื่อสร้างความแข็งแกร่งและเสถียรภาพให้กับระบบสถาบันการเงินในระยะยาว
--ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ชุดพ.ต.ท.ดร.ทักษิณ ชินวัตร) วันที่ 6 มกราคม 2547--จบ--
-กภ-