สถานการณ์การผลิตและการตลาดรายสัปดาห์ 28 มีนาคม - 3 เมษายน 2565
1.สรุปภาวะการผลิต การตลาด และราคาในประเทศ
1) โครงการสำคัญภายใต้แผนการผลิตและการตลาดข้าวครบวงจร ปีการผลิต 2564/65 ดังนี้
(1) การจัดการปัจจัยการผลิต ได้แก่ โครงการผลิตและกระจายเมล็ดพันธุ์ข้าว และมาตรการควบคุมค่าเช่าที่นา
(2) การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตข้าว ได้แก่ โครงการระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ (นาแปลงใหญ่) โครงการส่งเสริมการผลิตข้าวอินทรีย์ โครงการพัฒนาและประยุกต์ใช้เทคโนโลยีขั้นสูงในการผลิตพืช โครงการเพิ่มศักยภาพการผลิตข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้สู่มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โครงการพัฒนาและส่งเสริมการเกษตร (ข้าวพันธุ์ กข43 และข้าวเจ้าพื้นนุ่ม) โครงการรักษาระดับปริมาณและคุณภาพข้าว โครงการเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนและเพิ่มพื้นที่ระบบส่งน้ำให้พื้นที่เกษตรกรรม และการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับการผลิตข้าวยั่งยืน
(3) การควบคุมปริมาณการผลิตข้าว ได้แก่ โครงการบริหารจัดการพื้นที่เกษตรตามแผนที่การเกษตรเชิงรุก (Zoning by Agri-Map) โครงการส่งเสริมการปลูกพืชหลากหลาย โครงการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตข้าวโพดเลี้ยงสัตว์หลังฤดูทำนา โครงการส่งเสริมการเลี้ยงสัตว์และกิจกรรมที่เกี่ยวเนื่อง โครงการส่งเสริมการปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ผ่านระบบสหกรณ์ แผนการถ่ายทอดความรู้การผลิตพืชหลังนาและการใช้น้ำในการผลิตพืชอย่างมีประสิทธิภาพ และแผนการผลิตพันธุ์พืชและปัจจัยการผลิต
(4) การพัฒนาชาวนา ได้แก่ โครงการพัฒนาเกษตรกรปราดเปรื่อง (Smart Farmer)
(5) การวิจัยและพัฒนา ได้แก่ การปรับปรุงพันธุ์ข้าวเจ้าพื้นแข็ง และพันธุ์ข้าวเหนียว
(6) การประกันภัยพืชผล ได้แก่ โครงการประกันภัยข้าวนาปี
(7) การส่งเสริมการสร้างยุ้งฉางให้เกษตรกรและสถาบันเกษตรกรทั่วประเทศ (รัฐชดเชยดอกเบี้ยร้อยละ 3)
(1) การพัฒนาตลาดสินค้าข้าว ได้แก่ โครงการเชื่อมโยงตลาดข้าวอินทรีย์ และข้าว GAP ครบวงจร
(2) การชะลอผลผลิตออกสู่ตลาด ได้แก่ โครงการสินเชื่อชะลอการขายข้าวเปลือกนาปี โครงการสินเชื่อเพื่อรวบรวมข้าวและสร้างมูลค่าเพิ่มโดยสถาบันเกษตรกร โครงการชดเชยดอกเบี้ยให้ผู้ประกอบการค้าข้าวในการเก็บสต็อก โครงการส่งเสริมผลักดันการส่งออกข้าว และโครงการสนับสนุนค่าบริหารจัดการและพัฒนาคุณภาพผลผลิตเกษตรกรผู้ปลูกข้าว
(3) การจัดหาและเชื่อมโยงตลาดต่างประเทศ ได้แก่ โครงการกระชับความสัมพันธ์และรณรงค์สร้างการรับรู้ในศักยภาพข้าวไทย เพื่อขยายตลาดข้าวไทยในต่างประเทศ และโครงการ ลด/แก้ไขปัญหาอุปสรรคทางการค้าข้าวไทยและเสริมสร้างความเชื่อมั่น
(4) การส่งเสริมภาพลักษณ์และประชาสัมพันธ์ข้าว ผลิตภัณฑ์ข้าว และนวัตกรรมข้าว ได้แก่ โครงการส่งเสริมและประชาสัมพันธ์ภาพลักษณ์ข้าวไทยในงานแสดงสินค้านานาชาติ และโครงการเสริมสร้างศักยภาพสินค้าเกษตรนวัตกรรมไทยเพื่อการต่อยอดเชิงพาณิชย์
(5) การประชาสัมพันธ์รณรงค์บริโภคข้าวและผลิตภัณฑ์ข้าวของไทยทั้งตลาดในประเทศและต่างประเทศ
(6) การประชาสัมพันธ์ข้าวไทยในกลุ่มผู้บริโภคในต่างประเทศผ่านสื่อโซเชียลมีเดีย
มติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2564 อนุมัติโครงการประกันรายได้เกษตรกรผู้ปลูกข้าว ปี 2564/65 และมาตรการคู่ขนานโครงการประกันรายได้เกษตรกรผู้ปลูกข้าว ปีการผลิต 2564/65 และมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน 2564 อนุมัติโครงการประกันรายได้เกษตรกรผู้ปลูกข้าว ปี 2564/65 และมาตรการคู่ขนานโครงการประกันรายได้เกษตรกรผู้ปลูกข้าว ปีการผลิต 2564/65 ดังนี้ 2.1) โครงการประกันรายได้เกษตรกรผู้ปลูกข้าว ปี 2564/65 รอบที่ 1 โดยกำหนดชนิดข้าว ราคา และปริมาณประกันรายได้ (ณ ราคาความชื้นไม่เกิน 15%) ดังนี้ (1) ข้าวเปลือกหอมมะลิ ราคาประกันตันละ 15,000 บาท ครัวเรือนละไม่เกิน 14 ตัน (2) ข้าวเปลือกหอมมะลินอกพื้นที่ ราคาประกันตันละ 14,000 บาท ครัวเรือนละไม่เกิน 16 ตัน (3) ข้าวเปลือกเจ้า ราคาประกันตันละ 10,000 บาท ครัวเรือนละไม่เกิน 30 ตัน (4) ข้าวเปลือกหอมปทุมธานี ราคาประกันตันละ 11,000 บาท ครัวเรือนละไม่เกิน 25 ตัน และ (5) ข้าวเปลือกเหนียว ราคาประกันตันละ 12,000 บาท ครัวเรือนละไม่เกิน 16 ตัน
2.2) มาตรการคู่ขนานโครงการประกันรายได้เกษตรกรผู้ปลูกข้าว ปีการผลิต 2564/65 ประกอบด้วย 3 โครงการ ได้แก่
(1) โครงการสินเชื่อชะลอการขายข้าวเปลือกนาปี ปีการผลิต 2564/65 โดย ธ.ก.ส. สนับสนุนสินเชื่อให้เกษตรกรและสถาบันเกษตรกรในเขตพื้นที่ปลูกข้าวทั่วประเทศ เพื่อรักษาราคาข้าวเปลือกให้มีเสถียรภาพโดยให้มีการเก็บข้าวเปลือกไว้ในยุ้งฉางของเกษตรกรและสถาบันเกษตรกร เพื่อชะลอผลผลิตออกสู่ตลาดพร้อมกันเป็นจำนวนมาก เป้าหมายจำนวน 2 ล้านตันข้าวเปลือก วงเงินสินเชื่อต่อตัน จำแนกเป็น ข้าวเปลือกหอมมะลิ ตันละ 11,000 บาทข้าวเปลือกหอมมะลินอกพื้นที่ ตันละ 9,500 บาท ข้าวเปลือกเจ้า ตันละ 5,400 บาท ข้าวเปลือกหอมปทุมธานี ตันละ 7,300 บาท และข้าวเปลือกเหนียวเมล็ดยาว ตันละ 8,600 บาท รวมทั้งเกษตรกรที่เก็บข้าวเปลือกในยุ้งฉางตนเอง จะได้รับค่าฝากเก็บและรักษาคุณภาพข้าวเปลือกในอัตราตันละ 1,500 บาท สำหรับสถาบันเกษตรกรที่รับซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการฯ ได้รับในอัตราตันละ 1,000 บาท และเกษตรกรผู้ขายข้าวเปลือก ได้รับในอัตราตันละ 500 บาท
(2) โครงการสินเชื่อเพื่อรวบรวมข้าวและสร้างมูลค่าเพิ่มโดยสถาบันเกษตรกร ปีการผลิต 2564/65โดย ธ.ก.ส. สนับสนุนสินเชื่อแก่สถาบันเกษตรกร ประกอบด้วย สหกรณ์การเกษตร กลุ่มเกษตรกร วิสาหกิจชุมชน และศูนย์ข้าวชุมชน เพื่อรวบรวมข้าวเปลือกจำหน่าย และ/หรือเพื่อการแปรรูป วงเงินสินเชื่อเป้าหมาย 15,000 ล้านบาทคิดอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ร้อยละ 4 ต่อปี โดยสถาบันเกษตรกรรับภาระดอกเบี้ย ร้อยละ 1 ต่อปี รัฐบาลรับภาระชดเชยดอกเบี้ยให้สถาบันเกษตรกรร้อยละ 3 ต่อปี
(3)โครงการชดเชยดอกเบี้ยให้ผู้ประกอบการค้าข้าวในการเก็บสต็อก ปีการผลิต 2564/65 ผู้ประกอบการค้าข้าวรับซื้อข้าวเปลือกเพื่อเก็บสต็อก เป้าหมาย 4 ล้านตันข้าวเปลือก โดยสามารถรับซื้อจากเกษตรกรได้ตั้งแต่วันที่ 1 พฤศจิกายน 2564 - 31 มีนาคม 2565 (ภาคใต้ 1 มกราคม - 30 มิถุนายน 2565) และเก็บสต็อกในรูปข้าวเปลือกและข้าวสาร ระยะเวลาการเก็บสต็อกอย่างน้อย 60 - 180 วัน (2 - 6 เดือน) นับแต่วันที่รับซื้อ โดยรัฐชดเชยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 3
2.3) โครงการสนับสนุนค่าบริหารจัดการและพัฒนาคุณภาพผลผลิตเกษตรกรผู้ปลูกข้าว ปีการผลิต 2564/65
ธ.ก.ส. ดำเนินการจ่ายเงินให้เกษตรกรผู้ปลูกข้าวที่ขึ้นทะเบียนกับกรมส่งเสริมการเกษตร เพื่อบรรเทาความเดือดร้อน ลดต้นทุนการผลิต ให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มมากขึ้น ในอัตราไร่ละ 1,000 บาท ไม่เกินครัวเรือนละ 20 ไร่ หรือครัวเรือนละไม่เกิน 20,000 บาท
ข้าวเปลือกเจ้านาปีหอมมะลิ สัปดาห์นี้เฉลี่ยตันละ 11,661 บาท ราคาลดลงจากตันละ 11,667 บาท ในสัปดาห์ก่อนร้อยละ 0.05
ข้าวเปลือกเจ้าความชื้น 15% สัปดาห์นี้เฉลี่ยตันละ 8,381 บาท ราคาสูงขึ้นจากตันละ 8,285 บาทในสัปดาห์ก่อนร้อยละ 1.17 2) ราคาขายส่งในตลาดกรุงเทพฯ
ข้าวหอมมะลิ 100% ชั้น 1 (ใหม่) สัปดาห์นี้เฉลี่ยตันละ 25,650 บาท ราคาทรงตัวเท่ากับสัปดาห์ก่อน
ข้าวขาว 5% (ใหม่) สัปดาห์นี้เฉลี่ยตันละ 12,830 บาท ราคาสูงขึ้นจากตันละ 12,750 บาท ในสัปดาห์ก่อนร้อยละ 0.63
ข้าวหอมมะลิไทย 100% (ใหม่) สัปดาห์นี้เฉลี่ยตันละ 807 ดอลลาร์สหรัฐฯ (26,831 บาท/ตัน) ราคาสูงขึ้นจากตันละ 788 ดอลลาร์สหรัฐฯ (26,233 บาท/ตัน) ในสัปดาห์ก่อนร้อยละ 2.41 และสูงขึ้นในรูปเงินบาทตันละ 598 บาท
ข้าวขาว 5% สัปดาห์นี้เฉลี่ยตันละ 426 ดอลลาร์สหรัฐฯ (14,164 บาท/ตัน) ราคาสูงขึ้นจากตันละ 421 ดอลลาร์สหรัฐฯ (14,015 บาท/ตัน) ในสัปดาห์ก่อนร้อยละ 1.19 และสูงขึ้นในรูปเงินบาทตันละ 149 บาท
ข้าวนึ่ง 5% สัปดาห์นี้เฉลี่ยตันละ 438 ดอลลาร์สหรัฐฯ (14,563 บาท/ตัน) ราคาสูงขึ้นจากตันละ 427 ดอลลาร์สหรัฐฯ (14,215 บาท/ตัน) ในสัปดาห์ก่อนร้อยละ 2.58 และสูงขึ้นในรูปเงินบาทตันละ 348 บาท
หมายเหตุ : อัตราแลกเปลี่ยนสัปดาห์นี้ 1 ดอลลาร์สหรัฐฯ เท่ากับ 33.2480 บาท
2. สถานการณ์ข้าวของประเทศผู้ผลิตและผู้บริโภคที่สำคัญ
สัปดาห์ที่ผ่านมา ภาวะราคาข้าวทรงตัวในระดับสูง ซึ่งเป็นระดับสูงสุดในรอบกว่า 3 เดือนครึ่ง เนื่องจาก ความต้องการข้าวจากต่างประเทศมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะจากตลาดนำเข้าที่สำคัญ ได้แก่ ฟิลิปปินส์ และประเทศในแถบแอฟริกา ประกอบกับค่าขนส่งทางเรือได้ปรับตัวสูงขึ้น ส่งผลให้ราคาข้าวขาว 5% อยู่ที่ระดับ 415-420 เหรียญสหรัฐฯ ต่อตันวงการค้าระบุว่า อุปทานข้าวในตลาดมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในช่วงที่กำลังมีการเก็บเกี่ยวข้าวในฤดูการผลิตฤดูหนาว-ฤดูใบไม้ผลิ (the winter-spring crop) ของปี 2564/65 ในเขตที่ราบลุ่มแม่น้ำโขง ซึ่งส่งผลให้ภาวะราคาข้าวในประเทศมีแนวโน้มอ่อนตัวลง The Oceanic Agency and Shipping Service รายงานว่า ในระหว่างวันที่ 5-28 มีนาคม 2565 จะ มีเรือบรรทุกสินค้า (breakbulk ships) อย่างน้อย 11 ลำ เข้ามารอรับสินค้าข้าวที่ท่าเรือ Ho Chi Minh City (HCMC) Port เพื่อรับมอบข้าวประมาณ 178,050 ตัน
เว็บไซต์ VOVWORLD รายงานว่า บริษัท An Giang Import-Export Joint Stock Company (Angimex) ได้ลงนามในบันทึกความเข้าใจ (memorandum of understanding; MoU) กับผู้ซื้อจากประเทศเซียร์ราลีโอน ในแอฟริกา เพื่อจัดหาข้าวจำนวนประมาณ 3 ล้านตัน ในระยะเวลา 3 ปีกรมผลผลิตธัญพืช กระทรวงเกษตรและพัฒนาชนบท (the Department of Crop Production, Ministry of Agriculture and Rural Development, MARD) รายงานว่า โครงสร้างการผลิตข้าวในฤดูหนาว-ฤดูใบไม้ผลิ (the winter-spring crop) ของปี 2564/65 ในเขตที่ราบลุ่มแม่น้ำโขง มีการปรับเปลี่ยนจากข้าวคุณภาพปานกลางและข้าวเหนียว (medium-quality, sticky varieties) ไปเป็นข้าวหอมและข้าวชนิดพิเศษ (aromatic and specialty rice) มากขึ้น
โดยกลุ่มข้าวหอม เช่น Jasmine 85, ST, RVT, Nang Hoa 9 มีสัดส่วนประมาณร้อยละ 33 ของพื้นที่เพาะปลูก ซึ่งเพิ่มขึ้นประมาณร้อยละ 11 จากช่วงเดียวกันของปีที่ผ่านมา กลุ่มข้าวคุณภาพสูง (High-quality rice) เช่น OM5451, DT8, OM18, OM9577, OM9582, OM4900, OM7347, OM6976 มีสัดส่วนประมาณร้อยละ 49.64 ของพื้นที่เพาะปลูกแต่ลดลงประมาณร้อยละ 3 จากช่วงเดียวกันของปีที่ผ่านมา
ขณะที่กลุ่มข้าวคุณภาพปานกลาง เช่น IR 50404, OM576, C10 มีสัดส่วนประมาณร้อยละ 7.12 ลดลงประมาณร้อยละ 2.38 จากช่วงเดียวกันของปีที่ผ่านมา และกลุ่มข้าวเหนียว (Sticky rice) มีสัดส่วนประมาณร้อยละ 9 ลดลง ประมาณร้อยละ 4 จากช่วงเดียวกันของปีที่ผ่านมา
ส่วนในจังหวัดทางตะวันออกเฉียงใต้ กลุ่มข้าวหอมและพันธุ์พิเศษ มีสัดส่วนประมาณร้อยละ 11.69 เพิ่มขึ้นร้อยละ 1.43 เมื่อเทียบกับช่วงฤดูหนาว-ฤดูใบไม้ผลิ (the winter-spring crop) ของปี 2564/65 ขณะที่กลุ่มพันธุ์ข้าวคุณภาพสูงมีสัดส่วนประมาณร้อยละ 67 แต่กลุ่มพันธุ์ข้าวคุณภาพปานกลาง มีสัดส่วนประมาณร้อยละ 10 เท่านั้นทั้งนี้ สาเหตุที่ทำให้เกษตรกรปรับเปลี่ยนชนิดข้าวที่เพาะปลูก สืบเนื่องมาจากเมื่อปีที่ผ่านมา ราคาข้าวหอมและข้าวคุณภาพสูง อยู่ในระดับที่มีเสถียรภาพและเกษตรกรสามารถขายผลผลิตได้ในราคาที่สมเหตุสมผล ในขณะที่ราคาข้าวเหนียวตกต่ำจนบางครั้งก็เท่ากับราคาข้าวขาวกลุ่ม IR 50404 รวมทั้งยังมีต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น ทำให้ผลกำไรที่เกษตรกรได้รับลดลงอย่างมาก
นอกจากนี้ กลุ่มพันธุ์ข้าวที่เกษตรกรเพาะปลูกได้ค่อยๆ เปลี่ยนแปลงภายใต้โครงการปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมข้าวใหม่ เพื่อให้เหมาะสำหรับการบริโภคภายในประเทศ และตอบสนองความต้องการส่งออก และการแข่งขันในตลาดที่เป็นไปในทิศทางที่ดีและยั่งยืน
จากข้อมูลของกรมผลผลิตธัญพืช ระบุว่า ปัจจุบันข้าวพันธุ์ทนเค็มได้ค่อนข้างดี ตั้งแต่ร้อยละ 3-4 ขึ้นไป ได้แก่ พันธุ์ OM2517, OM9577, OM9955, OM5464, GKG14 และบางพันธุ์สามารถทนต่อความเค็มได้ตั้งแต่ร้อยละ 2-3 เช่น OM6976, OM5451, OM9921, OM5621, OM6677, ST5, AS996 หรือข้าวอายุสั้นบางชนิด (ต่ำกว่า 90 วัน)
แต่มีไม่มากนัก ซึ่งทางการได้มีการติดตามและประเมินผล เพื่อแนะนำให้นำไปผลิตต่อไป ซึ่งขณะนี้ในหลายพื้นที่ของภาคใต้ได้เริ่มเพาะปลูกข้าวในฤดูร้อนและฤดูใบไม้ร่วง (summer-autumn crop) ของปี 2565 แล้ว ซึ่งกรมผลผลิตธัญพืชได้แนะนำให้ปลูกข้าวขาวเมล็ดยาว ได้แก่ พันธุ์ข้าว DT8, OM5451, OM6976, OM4900, OM7347, OM4218, Jasmine 85 โดยมีสัดส่วนประมาณร้อยละ 55- 60 ของพื้นที่เพาะปลูก กลุ่มข้าวหอมและข้าวพันธุ์พิเศษ เช่น ST5, RVT, Nang Hoa 9, VD 20 มีสัดส่วนประมาณร้อยละ 15-20 ของพื้นที่เพาะปลูก และกลุ่มข้าวเหนียวให้มีสัดส่วนน้อยกว่าร้อยละ 10 ของพื้นที่เพาะปลูก
ที่มา: สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย
ภาวะราคาข้าวเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ปรับตัวลดลง เนื่องจากค่าเงินรูปีอ่อนค่าลงท่ามกลางภาวะความต้องการข้าวจากต่างประเทศที่ยังคงมีอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในกลุ่มของข้าวหักที่นำไปใช้ในอุตสาหกรรมผลิตอาหารสัตว์ โดยราคาข้าวนึ่ง 5% ราคาอยู่ที่ระดับ 367-370 เหรียญสหรัฐฯ ต่อตัน ลดลงจากสัปดาห์ก่อนที่ระดับ 371-378 เหรียญสหรัฐฯ ต่อตัน
วงการค้าระบุว่า ผู้นำเข้าข้าวพยายามที่จะเพิ่มสต็อกข้าวในประเทศของตนให้มากขึ้น หลังจากที่ราคาข้าวสาลีและข้าวโพดในตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้นจากสถานการณ์การสู้รบระหว่างรัสเซียและยูเครนที่ยังไม่มีทีท่าว่าจะคลี่คลาย
ไปในทางที่ดีขึ้น ส่งผลให้มีความต้องการบริโภคข้าวมากขึ้นเพื่อทดแทนข้าวสาลีและข้าวโพดที่อยู่ในภาวะตึงตัว และมีแนวโน้มที่ราคาจะยังคงอยู่ในระดับสูง โดยตลาดนำเข้าข้าวที่สำคัญ มีความต้องการข้าวคุณภาพต่ำ (lowgrade rice) เช่น ข้าวหักและปลายข้าว เพื่อใช้ในอุตสาหกรรมผลิตอาหารสัตว์ของประเทศในแถบเอเชียมากขึ้น โดยเฉพาะประเทศจีนซึ่งเป็นตลาดอาหารสัตว์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยวงการค้าระบุว่า มีคำสั่งซื้อข้าวหักจากผู้ผลิตอาหารสัตว์มากขึ้น
ที่มา: สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย
ที่มา : สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร