ในปี 2549 ที่ผ่านมา นับเป็นอีกปีหนึ่งที่เศรษฐกิจโลกยังคงขยายตัวอย่างแข็งแกร่ง แม้ว่าในช่วงต้นปีจะมีนักวิเคราะห์จากหลายสำนักคาดการณ์ว่าเศรษฐกิจโลกในปี 2549 จะขยายตัวชะลอลง เนื่องจากมีปัจจัยลบหลายประการไม่ว่าจะเป็นราคาน้ำมันที่อยู่ในระดับสูง อัตราดอกเบี้ยของโลกอยู่ในช่วงขาขึ้น ความขัดแย้งทางการเมืองในภูมิภาคต่าง ๆ ความไม่สมดุลของระบบเศรษฐกิจโลก (Global Imbalance) การชะลอตัวของภาคอสังหาริมทรัพย์ในสหรัฐฯ และความกังวลต่อภัยพิบัติทางธรรมชาติ อย่างไรก็ตาม เศรษฐกิจโลกในปีที่ผ่านมานอกจากจะไม่ชะลอตัวลงอย่างที่หลายฝ่ายคาดการณ์แล้วยังขยายตัวในอัตราที่สูงกว่าในปี 2548 ด้วย เนื่องจากเศรษฐกิจของหลายภูมิภาคขยายตัวดีเกินคาด ไม่ว่าจะเป็นสหภาพยุโรป(European Union : EU) หรือญี่ปุ่น นอกจากนี้ เศรษฐกิจจีนและตลาดเกิดใหม่หลายประเทศในเอเชียและยุโรปรวมถึงประเทศผู้ส่งออกน้ำมันในตะวันออกกลาง แอฟริกา และลาตินอเมริกาก็เติบโตดีขึ้นเช่นกัน ดังนั้น จึงเป็นที่น่าสนใจว่าในปี 2550 นี้ เศรษฐกิจโลกจะมีทิศทางเป็นเช่นไร เพราะนักวิเคราะห์ส่วนใหญ่ก็ยังคงเชื่อว่าเศรษฐกิจโลกในปีนี้จะขยายตัวชะลอลงจากปีที่ผ่านมาเช่นเดียวกับที่เคยคาดการณ์ไว้ในปีก่อน
ทั้งนี้ สำนักเศรษฐกิจชั้นนำของโลกหลายแห่ง ทั้งกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (International MonetaryFund : IMF) ธนาคารโลก (World Bank) และ EIU (The Economist Intelligence Unit) ล้วนคาดการณ์ไปในทิศทางเดียวกันว่า ในปี 2550 เศรษฐกิจโลกจะขยายตัวชะลอลงเหลือ 4.5%-4.9% จากที่คาดการณ์ว่าจะขยายตัว 5.1%-5.4%ในปี 2549 เนื่องจากมีปัจจัยเสี่ยงสำคัญหลายประการที่สนับสนุนการคาดการณ์ดังกล่าว ได้แก่
1. เศรษฐกิจสหรัฐฯ อาจขยายตัวชะลอลง สำนักเศรษฐกิจต่าง ๆ ได้คาดการณ์ไปในทิศทางเดียวกันว่า ในปี 2550 เศรษฐกิจสหรัฐฯ ซึ่งเป็นประเทศมหาอำนาจทางเศรษฐกิจของโลก (มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่ที่สุดในโลก โดยมีสัดส่วนราว28% ของ GDP โลก) จะขยายตัวชะลอลงต่อเนื่องเหลือ 2.1%-2.9% จาก 3.4% ในปี 2549 โดยมีสาเหตุสำคัญจากภาคอสังหาริมทรัพย์ (มีสัดส่วนราว 5%-10% ของ GDP) ในสหรัฐฯ ยังคงชะลอตัวต่อเนื่องจากปีก่อน โดยในเดือนมกราคม 2550 ยอดการก่อสร้างบ้านใหม่ของสหรัฐฯ หดตัวลงถึง 14.3% จากเดือนก่อน และ 37.8% จากเดือนเดียวกันของปีก่อน เหลือราว 1.408 ล้านหลัง ซึ่งเป็นระดับต่ำที่สุดในรอบเกือบ 10 ปี นอกจากนี้ ราคาบ้านใหม่และบ้านมือสองก็ปรับตัวลดลงมาก ทั้งนี้ เป็นผลจากในช่วงที่ผ่านมา ธนาคารกลางสหรัฐฯ (Federal Reserve : FED) ได้ทยอยปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยระยะสั้น (Federal Funds Rate) อย่างต่อเนื่องแบบค่อยเป็นค่อยไปถึง 17 ครั้ง จากระดับ 1% ในเดือนมิถุนายน 2547 มาอยู่ที่ระดับ 5.25% เมื่อเดือนสิงหาคม 2549 และคงอยู่ที่ระดับนี้จนถึงปัจจุบัน เพื่อควบคุมอัตราเงินเฟ้อและชะลอความร้อนแรงของภาคอสังหาริมทรัพย์ซึ่งเป็นกลไกสำคัญที่ผลักดันให้เศรษฐกิจสหรัฐฯ เติบโตอย่างมากในช่วง 2 - 3 ปีที่ผ่านมา
อย่างไรก็ตาม มีนักวิเคราะห์บางสำนักคาดการณ์ว่า ในปี 2550 เศรษฐกิจสหรัฐฯ อาจขยายตัวชะลอลงน้อยกว่าที่หลายฝ่ายกังวลหรืออาจขยายตัวได้เท่ากับปี 2549 เนื่องจากข้อมูลทางเศรษฐกิจล่าสุดของสหรัฐฯ เริ่มมีสัญญาณบ่งชี้ไปในทิศทางที่ดีขึ้นหลายประการ ไม่ว่าจะเป็นราคาน้ำมันในตลาดโลกที่มีแนวโน้มปรับตัวลดลง ตัวเลขการจ้างงานที่เพิ่มขึ้นเหนือความคาดหมายอย่างต่อเนื่อง ทำให้อัตราการว่างงานอยู่ในระดับต่ำ ส่งผลให้ระดับความเชื่อมั่นของผู้บริโภคปรับสูงขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ประชาชนมีการจับจ่ายใช้สอยเพิ่มขึ้นอย่างคาดไม่ถึง โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลปีใหม่ที่ผ่านมา นอกจากนี้ล่าสุด เมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2550 วุฒิสภาสหรัฐฯ ได้อนุมัติร่างพระราชบัญญัติปรับเพิ่มค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำจาก 5.15ดอลลาร์สหรัฐ/ชั่วโมง เป็น 7.25 ดอลลาร์สหรัฐ/ชั่วโมง ซึ่งหากพระราชบัญญัติดังกล่าวมีผลบังคับใช้ คาดว่าจะช่วยกระตุ้นการใช้จ่ายในประเทศให้ขยายตัวแข็งแกร่งยิ่งขึ้น
2. ความไม่แน่นอนของราคาน้ำมันในตลาดโลก หน่วยงานระหว่างประเทศต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น IMF, EIU,Energy Information Administration (EIA) และกลุ่มประเทศผู้ส่งออกน้ำมัน (Organization of the Petroleum Exporting Countries : OPEC) ได้คาดการณ์ว่า แนวโน้มราคาน้ำมันในตลาดโลกในปี 2550 จะปรับตัวลดลง ดังนี้
แนวโน้มราคาน้ำมันเฉลี่ยในตลาดโลก
หน่วย : ดอลลาร์สหรัฐ/บาร์เรล
e f
หน่วยงาน 2549 2550
IMF 69.2 52.0
EIU 65.3 58.8
EIA 66.0 59.5
OPEC 61.1 51.8
Notes : e = estimated.
f = forecasted.
กลุ่ม OPEC คาดว่า ในปี 2550 ปริมาณการบริโภคน้ำมันในตลาดโลกจะขยายตัวเพียง 1.47% เป็น 85.4 ล้านบาร์เรล/วันเนื่องจากภาวะอากาศในช่วงฤดูหนาวอบอุ่นกว่าปกติ ทำให้คาดว่าความต้องการใช้พลังงานในตลาดโลกจะเพิ่มขึ้นไม่มากนักประกอบกับคาดว่าเศรษฐกิจสหรัฐฯ (ผู้บริโภคน้ำมันรายใหญ่ที่สุดในโลก) จะขยายตัวชะลอลง รวมทั้งภาคธุรกิจต่าง ๆ เริ่มหันมาใช้พลังงานทางเลือกอื่น ๆ ทดแทนน้ำมัน หลังจากที่เมื่อเดือนสิงหาคม 2549 ราคาน้ำมันดิบจากแหล่งอ้างอิง Brent ในตลาดลอนดอนพุ่งสูงขึ้นแตะที่ระดับ 78.4 ดอลลาร์สหรัฐ/บาร์เรล ซึ่งสูงสุดเป็นประวัติการณ์ แม้ว่ากลุ่ม OPEC จะตัดสินใจลดกำลังการผลิตน้ำมันในช่วงต้นเดือนกุมภาพันธ์ 2550 ที่ผ่านมา แต่คาดว่าจะทำให้ราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้นในช่วงสั้น ๆ เท่านั้น ซึ่งบ่งชี้ว่ากลุ่ม OPEC ยังมีปริมาณน้ำมันสำรองพอเพียงอยู่ ทำให้คาดว่าการเก็งกำไรราคาน้ำมันในระยะถัดไปจะลดลงและจะทำให้ราคาน้ำมันปรับตัวลดลงตามไปด้วย นอกจากนี้ ยังคาดว่ากำลังการผลิตจากประเทศนอกกลุ่ม OPEC จะเพิ่มขึ้นจาก 49.6 ล้านบาร์เรล/วัน ในปี 2549 เป็น 50.9 ล้านบาร์เรล/วัน ในปีนี้ด้วย
คาดการณ์ราคาน้ำมันของกลุ่ม OPEC
ตั้งแต่ปลายปี 2549 ที่ผ่านมา ราคาน้ำมันในตลาดโลกมีความผันผวนมากโดยกลุ่ม OPEC รายงานว่า ราคาน้ำมัน Weekly Basket Price เฉลี่ยปรับลดลงจาก 56.5 ดอลลาร์สหรัฐ/บาร์เรล ในสัปดาห์สุดท้ายของปี2549 เหลือ 48.45 ดอลลาร์สหรัฐ/บาร์เรล ในสัปดาห์ที่ 3 ของเดือนมกราคม 2550 เนื่องจากภาวะอากาศอบอุ่นขึ้น แต่ปรับเพิ่มขึ้นเป็น 53.56 ดอลลาร์สหรัฐ/บาร์เรล ในสัปดาห์ที่ 3 ของเดือนกุมภาพันธ์ 2550 หลังจากที่เกิดภาวะอากาศหนาวเย็นอีกครั้งและกลุ่ม OPEC ได้ปรับลดเพดานการผลิตน้ำมันลง 500,000 บาร์เรล/วัน เหลือ 25.8 ล้านบาร์เรล/วันเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2550 ทั้งนี้ แม้ว่าราคาน้ำมันจะค่อนข้างผันผวนแต่กลุ่ม OPEC คาดว่า ในปี 2550 ราคาน้ำมันในตลาดโลกจะยังคงมีแนวโน้มลดลง ตามภาวะเศรษฐกิจโลกที่คาดว่าจะชะลอลง
อย่างไรก็ตาม ยังมีปัจจัยที่อาจส่งผลให้ราคาน้ำมันอาจปรับตัวสูงขึ้น ที่สำคัญ คือ 1) ความต้องการบริโภคน้ำมันของโลกอาจเพิ่มสูงขึ้น หากเศรษฐกิจสหรัฐฯ ขยายตัวชะลอลงไม่มากเท่ากับที่หลายฝ่ายคาดการณ์ไว้ รวมทั้งเศรษฐกิจของจีน(ผู้บริโภคน้ำมันรายใหญ่อันดับ 2 ของโลก) ที่อาจจะขยายตัวอย่างร้อนแรงต่อเนื่องจากปี 2549 ซึ่งขยายตัวสูงสุดในรอบ 11 ปีที่ระดับ 10.7% 2) ปริมาณการผลิตน้ำมันของโลกอาจลดลง หากกลุ่ม OPEC ลดปริมาณการผลิตน้ำมันลงอีกหรือเกิดผลิตได้ไม่เพียงพอต่อความต้องการในตลาดโลก (Supply Shock) อันเป็นผลจากปัญหาความไม่สงบในภูมิภาคตะวันออกกกลาง การก่อการร้าย รวมถึงภัยธรรมชาติ ในบริเวณแหล่งผลิตน้ำมันสำคัญของโลก ทั้งนี้ ความผันผวนของราคาน้ำมัน เป็นเรื่องที่คาดการณ์ได้ยากและเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญอีกประการที่ต้องเฝ้าจับตามองอย่างใกล้ชิดหากราคาน้ำมันในปี 2550 ปรับตัวสูงขึ้นอีก คาดว่าจะซ้ำเติมให้เศรษฐกิจโลกขยายตัวชะลอลงมากกว่าที่หลายฝ่ายได้คาดการณ์ไว้
3. ปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ โดยบางปัจจัยมีการคาดการณ์ว่าอาจจะทวีความรุนแรงและสร้างความเสียหายแก่เศรษฐกิจโลกอย่างมีนัยสำคัญมากขึ้น ดังนี้
3.1 ปัญหานิวเคลียร์อิหร่านที่ยืดเยื้อมานาน ในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา การพัฒนานิวเคลียร์ของอิหร่านได้กลายเป็นประเด็นปัญหาความมั่นคงระหว่างประเทศที่สร้างความหวั่นวิตกไม่น้อยให้แก่ประชาคมโลก โดยสหรัฐฯซึ่งเป็นไม้เบื่อไม้เมากับอิหร่านมายาวนานได้ออกมาระบุว่า อิหร่านกำลังลักลอบพัฒนาโครงการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมเพื่อผลิตอาวุธนิวเคลียร์ แต่อิหร่านปฏิเสธข้อกล่าวหาดังกล่าว และตอบโต้ว่าโครงการพัฒนายูเรเนียมของตนเป็นไปเพื่อใช้ผลิตกระแสไฟฟ้าจากเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์หรือเป็นการใช้พลังงานนิวเคลียร์อย่างสันติเท่านั้นมิใช่เพื่อการอื่น ส่งผลให้
เมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2549 คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ (United Nations Security Council : UNSC)ลงมติเป็นเอกฉันท์ให้คว่ำบาตรอิหร่าน โดยห้ามทุกประเทศส่งวัตถุดิบและเทคโนโลยีเกี่ยวกับนิวเคลียร์และขีปนาวุธให้แก่ อิหร่าน รวมทั้งอายัดทรัพย์สินของบุคคลและองค์กรที่เกี่ยวข้องกับโครงการพัฒนานิวเคลียร์ 12 คน และ 10 องค์กรตามลำดับ พร้อมทั้งกำหนดเส้นตายให้อิหร่านยุติโครงการดังกล่าวภายในวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2550 แต่หลังจากพ้นกำหนดเส้นตายดังกล่าว อิหร่านได้ออกมายืนยันที่จะดำเนินโครงการพัฒนานิวเคลียร์ต่อไป ทำให้คาดกันว่า UNSC อาจออกมาตรการต่าง ๆ ที่รุนแรงขึ้นเพื่อคว่ำบาตรอิหร่านต่อไป นอกจากนี้ ในช่วงก่อนหน้านี้ คือ เมื่อกลางเดือนกุมภาพันธ์ 2550 ที่ผ่านมา สหรัฐฯ ได้กล่าวหาว่า อิหร่านได้ส่งวัตถุระเบิดไปให้กองกำลังต่อต้านรัฐบาลและทหารอเมริกันในอิรัก ทำให้ปัญหาความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านทวีความรุนแรงมากขึ้น ซึ่งหากรุนแรงขึ้นจนถึงขั้นเกิดสงครามระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน ก็ย่อมส่งผลบั่นทอนการเติบโตของเศรษฐกิจโลกอย่างแน่นอน นอกจากนี้ ยังจะส่งผลต่อปริมาณการผลิตน้ำมัน ของโลกด้วย เนื่องจากอิหร่านเป็นผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่อันดับ 2 ของกลุ่ม OPEC และอันดับ 4 ของโลก
3.2 ภัยพิบัติทางธรรมชาติที่เพิ่มความรุนแรงและบ่อยครั้ง สืบเนื่องจากปัญหาภาวะโลกร้อน (Global Warming)ซึ่งถือเป็นภัยคุกคามเศรษฐกิจโลกที่สำคัญในระยะยาว อันจะส่งผลให้สภาพอากาศทั่วโลกเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างฉับพลันจนทำให้สิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ ไม่สามารถปรับตัวได้ทัน ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อภาคการเกษตร ประมง และปศุสัตว์ที่เป็นแหล่งอาหารสำคัญของมนุษย์ จากรายงานของธนาคารโลกเรื่อง "Global Economic Prospects 2007" ระบุว่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Greenhouse Gases) โดยเฉพาะก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO ) ในชั้นบรรยากาศของโลกมีแนวโน้มจะเพิ่มขึ้น 2 เท่า ในอีก 50 ปี ข้างหน้า อันเป็นผลจากการเร่งพัฒนาในภาคอุตสาหกรรม นอกจากนี้ สถาบันวิจัยอุตุนิยมวิทยาของญี่ปุ่น ยังระบุว่าปริมาณไอน้ำในโลกจะเพิ่มขึ้นมาก เนื่องจากอุณหภูมิโลกที่สูงขึ้นทำให้น้ำแข็งขั้วโลกละลายและทิศทางของไอน้ำมีแนวโน้มจะเคลื่อนเข้าไปยังเขตเมืองมากขึ้น ซึ่งอาจทำให้เกิดพายุรุนแรงและน้ำท่วมหนักได้ ทั้งนี้ International Strategy for Disaster Reduction (ISDR) ขององค์การสหประชาชาติ (The United Nations : UN) รายงานว่า ในปี 2549 ที่ผ่านมา ได้เกิดภัยพิบัติทางธรรมชาติเกือบ 400 ครั้ง คร่าชีวิตประชาช นไปแล้วมากถึง 21,342 คนสร้างความเสียหายสูงถึง 19 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยภัยพิบัติทางธรรมชาติเหล่านั้นส่วนใหญ่เกิดขึ้นในภูมิภาคเอเชีย
สำหรับในปี 2550 คาดว่าภัยพิบัติทางธรรมชาติจะทวีความรุนแรงมากขึ้น ล่าสุด เมื่อเดือนมกราคม 2550 ได้เกิดพายุหลายลูกที่มีความเร็วลมระดับเดียวกับพายุเฮอร์ริเคน (ราว 159 กิโลเมตรต่อชั่วโมง) พัดถล่มหลายประเทศทางตะวันตกเฉียงเหนือของทวีปยุโรป อาทิ สหราชอาณาจักร (ทางการสหราชอาณาจักรระบุว่าเป็นพายุที่รุนแรงที่สุดในรอบ 17 ปี) เยอรมนี เนเธอร์แลนด์ ฝรั่งเศส และสาธารณรัฐเช็ก ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตกว่า 25 คน และสร้างความเสียหายแก่ ระบบสาธารณูปโภคพื้นฐานและอาคารบ้านเรือน ทั้งนี้ นักวิทยาศาสตร์ได้ศึกษาข้อมูลในอดีต พบว่าเมื่ออุณหภูมิโลกสูงขึ้น 0.6-1 องศาเซลเซียส จะส่งผลต่อระดับความรุนแรงของภัยธรรมชาติต่าง ๆ เพิ่มขึ้น 4-5 เท่าตัว นอกจากนี้ ความแปรปรวน ของสภาพอากาศจากภาวะโลกร้อนก็เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดเชื้อโรคสายพันธุ์ใหม่ ๆ ที่เกิดจากการปรับตัวและกลายพันธุ์ จากเชื้อโรคที่มีอยู่เดิม ซึ่งอาจนำไปสู่ความเจ็บป่วยเล็กๆ น้อยๆ ไปจนถึงขั้นการเกิดโรคระบาดที่รุนแรง อันจะส่งผลทางลบต่อเศรษฐกิจและการค้าโลกได้อีกด้วย
3.3 ไข้หวัดนกกลับมาระบาดอีกครั้งและอาจทวีความรุนแรงขึ้น ตั้งแต่ปลายปี 2549 จนถึงปัจจุบันโรคไข้หวัดนกสายพันธุ์ H5N1 ได้กลับมาแพร่ระบาดอีกครั้งในหลายภูมิภาค ได้แก่ เอเชีย พบการแพร่ระบาดครั้งใหม่ในหลายประเทศ เช่น เวียดนาม ญี่ปุ่น และล่าสุดอินโดนีเซียเตรียมประกาศให้โรคไข้หวัดนกเป็นภัยพิบัติระดับชาติโดย ณ สิ้นเดือนมกราคม 2550 อินโดนีเซียมียอดผู้เสียชีวิตจากโรคไข้หวัดนกสูงที่สุดในโลกถึง 63 คน สำหรับในไทยนั้นณ วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2550 มีการพบเชื้อ H5N1 แล้วใน 3 จังหวัด ได้แก่ พิษณุโลก หนองคาย และอ่างทอง
"..ยุโรป ฮังการี เป็นประเทศแรกของ EU ที่มีการพบเชื้อไข้หวัดนกในปีนี้ และให้ผลยืนยันการตรวจพบ ถัดมาเมื่อต้น กุมภาพันธ์สหราชอาณาจักร ก็ยืนยันการแพร่ระบาดของเชื้อ H5N1 แล้วเช่นกัน ส่งผลให้รัสเซีย ญี่ปุ่น แอฟริกาใต้ เกาหลีใต้ และฮ่องกงห้ามนำเข้าสัตว์ปีกจากสหราชอาณาจักร แอฟริกา ไนจีเรียตรวจพบการแพร่ระบาดของโรคไข้หวัดนกอีกครั้ง โดยล่าสุดเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2550 มีรายงานว่า พบผู้เสียชีวิตจากโรคไข้หวัดนกชนิด H5N1 เป็นรายแรกของประเทศที่เมืองลากอสซึ่งเป็นเมืองธุรกิจสำคัญของไนจีเรีย.."
ทั้งนี้ ธนาคารโลกคาดว่าในกรณีที่มีการแพร่ระบาดของโรคไข้หวัดนกจากคนสู่คนลุกลามไปทั่วโลก จะก่อให้เกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจสูงถึง 1.2-2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ และจะก่อให้เกิดความเสียหายต่อชีวิตบุคคลสูงถึง 70 ล้านคน หรือราว 1% ของประชากรโลก
--ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย กุมภาพันธ์ 2550--
-พห-
ทั้งนี้ สำนักเศรษฐกิจชั้นนำของโลกหลายแห่ง ทั้งกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (International MonetaryFund : IMF) ธนาคารโลก (World Bank) และ EIU (The Economist Intelligence Unit) ล้วนคาดการณ์ไปในทิศทางเดียวกันว่า ในปี 2550 เศรษฐกิจโลกจะขยายตัวชะลอลงเหลือ 4.5%-4.9% จากที่คาดการณ์ว่าจะขยายตัว 5.1%-5.4%ในปี 2549 เนื่องจากมีปัจจัยเสี่ยงสำคัญหลายประการที่สนับสนุนการคาดการณ์ดังกล่าว ได้แก่
1. เศรษฐกิจสหรัฐฯ อาจขยายตัวชะลอลง สำนักเศรษฐกิจต่าง ๆ ได้คาดการณ์ไปในทิศทางเดียวกันว่า ในปี 2550 เศรษฐกิจสหรัฐฯ ซึ่งเป็นประเทศมหาอำนาจทางเศรษฐกิจของโลก (มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่ที่สุดในโลก โดยมีสัดส่วนราว28% ของ GDP โลก) จะขยายตัวชะลอลงต่อเนื่องเหลือ 2.1%-2.9% จาก 3.4% ในปี 2549 โดยมีสาเหตุสำคัญจากภาคอสังหาริมทรัพย์ (มีสัดส่วนราว 5%-10% ของ GDP) ในสหรัฐฯ ยังคงชะลอตัวต่อเนื่องจากปีก่อน โดยในเดือนมกราคม 2550 ยอดการก่อสร้างบ้านใหม่ของสหรัฐฯ หดตัวลงถึง 14.3% จากเดือนก่อน และ 37.8% จากเดือนเดียวกันของปีก่อน เหลือราว 1.408 ล้านหลัง ซึ่งเป็นระดับต่ำที่สุดในรอบเกือบ 10 ปี นอกจากนี้ ราคาบ้านใหม่และบ้านมือสองก็ปรับตัวลดลงมาก ทั้งนี้ เป็นผลจากในช่วงที่ผ่านมา ธนาคารกลางสหรัฐฯ (Federal Reserve : FED) ได้ทยอยปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยระยะสั้น (Federal Funds Rate) อย่างต่อเนื่องแบบค่อยเป็นค่อยไปถึง 17 ครั้ง จากระดับ 1% ในเดือนมิถุนายน 2547 มาอยู่ที่ระดับ 5.25% เมื่อเดือนสิงหาคม 2549 และคงอยู่ที่ระดับนี้จนถึงปัจจุบัน เพื่อควบคุมอัตราเงินเฟ้อและชะลอความร้อนแรงของภาคอสังหาริมทรัพย์ซึ่งเป็นกลไกสำคัญที่ผลักดันให้เศรษฐกิจสหรัฐฯ เติบโตอย่างมากในช่วง 2 - 3 ปีที่ผ่านมา
อย่างไรก็ตาม มีนักวิเคราะห์บางสำนักคาดการณ์ว่า ในปี 2550 เศรษฐกิจสหรัฐฯ อาจขยายตัวชะลอลงน้อยกว่าที่หลายฝ่ายกังวลหรืออาจขยายตัวได้เท่ากับปี 2549 เนื่องจากข้อมูลทางเศรษฐกิจล่าสุดของสหรัฐฯ เริ่มมีสัญญาณบ่งชี้ไปในทิศทางที่ดีขึ้นหลายประการ ไม่ว่าจะเป็นราคาน้ำมันในตลาดโลกที่มีแนวโน้มปรับตัวลดลง ตัวเลขการจ้างงานที่เพิ่มขึ้นเหนือความคาดหมายอย่างต่อเนื่อง ทำให้อัตราการว่างงานอยู่ในระดับต่ำ ส่งผลให้ระดับความเชื่อมั่นของผู้บริโภคปรับสูงขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ประชาชนมีการจับจ่ายใช้สอยเพิ่มขึ้นอย่างคาดไม่ถึง โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลปีใหม่ที่ผ่านมา นอกจากนี้ล่าสุด เมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2550 วุฒิสภาสหรัฐฯ ได้อนุมัติร่างพระราชบัญญัติปรับเพิ่มค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำจาก 5.15ดอลลาร์สหรัฐ/ชั่วโมง เป็น 7.25 ดอลลาร์สหรัฐ/ชั่วโมง ซึ่งหากพระราชบัญญัติดังกล่าวมีผลบังคับใช้ คาดว่าจะช่วยกระตุ้นการใช้จ่ายในประเทศให้ขยายตัวแข็งแกร่งยิ่งขึ้น
2. ความไม่แน่นอนของราคาน้ำมันในตลาดโลก หน่วยงานระหว่างประเทศต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น IMF, EIU,Energy Information Administration (EIA) และกลุ่มประเทศผู้ส่งออกน้ำมัน (Organization of the Petroleum Exporting Countries : OPEC) ได้คาดการณ์ว่า แนวโน้มราคาน้ำมันในตลาดโลกในปี 2550 จะปรับตัวลดลง ดังนี้
แนวโน้มราคาน้ำมันเฉลี่ยในตลาดโลก
หน่วย : ดอลลาร์สหรัฐ/บาร์เรล
e f
หน่วยงาน 2549 2550
IMF 69.2 52.0
EIU 65.3 58.8
EIA 66.0 59.5
OPEC 61.1 51.8
Notes : e = estimated.
f = forecasted.
กลุ่ม OPEC คาดว่า ในปี 2550 ปริมาณการบริโภคน้ำมันในตลาดโลกจะขยายตัวเพียง 1.47% เป็น 85.4 ล้านบาร์เรล/วันเนื่องจากภาวะอากาศในช่วงฤดูหนาวอบอุ่นกว่าปกติ ทำให้คาดว่าความต้องการใช้พลังงานในตลาดโลกจะเพิ่มขึ้นไม่มากนักประกอบกับคาดว่าเศรษฐกิจสหรัฐฯ (ผู้บริโภคน้ำมันรายใหญ่ที่สุดในโลก) จะขยายตัวชะลอลง รวมทั้งภาคธุรกิจต่าง ๆ เริ่มหันมาใช้พลังงานทางเลือกอื่น ๆ ทดแทนน้ำมัน หลังจากที่เมื่อเดือนสิงหาคม 2549 ราคาน้ำมันดิบจากแหล่งอ้างอิง Brent ในตลาดลอนดอนพุ่งสูงขึ้นแตะที่ระดับ 78.4 ดอลลาร์สหรัฐ/บาร์เรล ซึ่งสูงสุดเป็นประวัติการณ์ แม้ว่ากลุ่ม OPEC จะตัดสินใจลดกำลังการผลิตน้ำมันในช่วงต้นเดือนกุมภาพันธ์ 2550 ที่ผ่านมา แต่คาดว่าจะทำให้ราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้นในช่วงสั้น ๆ เท่านั้น ซึ่งบ่งชี้ว่ากลุ่ม OPEC ยังมีปริมาณน้ำมันสำรองพอเพียงอยู่ ทำให้คาดว่าการเก็งกำไรราคาน้ำมันในระยะถัดไปจะลดลงและจะทำให้ราคาน้ำมันปรับตัวลดลงตามไปด้วย นอกจากนี้ ยังคาดว่ากำลังการผลิตจากประเทศนอกกลุ่ม OPEC จะเพิ่มขึ้นจาก 49.6 ล้านบาร์เรล/วัน ในปี 2549 เป็น 50.9 ล้านบาร์เรล/วัน ในปีนี้ด้วย
คาดการณ์ราคาน้ำมันของกลุ่ม OPEC
ตั้งแต่ปลายปี 2549 ที่ผ่านมา ราคาน้ำมันในตลาดโลกมีความผันผวนมากโดยกลุ่ม OPEC รายงานว่า ราคาน้ำมัน Weekly Basket Price เฉลี่ยปรับลดลงจาก 56.5 ดอลลาร์สหรัฐ/บาร์เรล ในสัปดาห์สุดท้ายของปี2549 เหลือ 48.45 ดอลลาร์สหรัฐ/บาร์เรล ในสัปดาห์ที่ 3 ของเดือนมกราคม 2550 เนื่องจากภาวะอากาศอบอุ่นขึ้น แต่ปรับเพิ่มขึ้นเป็น 53.56 ดอลลาร์สหรัฐ/บาร์เรล ในสัปดาห์ที่ 3 ของเดือนกุมภาพันธ์ 2550 หลังจากที่เกิดภาวะอากาศหนาวเย็นอีกครั้งและกลุ่ม OPEC ได้ปรับลดเพดานการผลิตน้ำมันลง 500,000 บาร์เรล/วัน เหลือ 25.8 ล้านบาร์เรล/วันเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2550 ทั้งนี้ แม้ว่าราคาน้ำมันจะค่อนข้างผันผวนแต่กลุ่ม OPEC คาดว่า ในปี 2550 ราคาน้ำมันในตลาดโลกจะยังคงมีแนวโน้มลดลง ตามภาวะเศรษฐกิจโลกที่คาดว่าจะชะลอลง
อย่างไรก็ตาม ยังมีปัจจัยที่อาจส่งผลให้ราคาน้ำมันอาจปรับตัวสูงขึ้น ที่สำคัญ คือ 1) ความต้องการบริโภคน้ำมันของโลกอาจเพิ่มสูงขึ้น หากเศรษฐกิจสหรัฐฯ ขยายตัวชะลอลงไม่มากเท่ากับที่หลายฝ่ายคาดการณ์ไว้ รวมทั้งเศรษฐกิจของจีน(ผู้บริโภคน้ำมันรายใหญ่อันดับ 2 ของโลก) ที่อาจจะขยายตัวอย่างร้อนแรงต่อเนื่องจากปี 2549 ซึ่งขยายตัวสูงสุดในรอบ 11 ปีที่ระดับ 10.7% 2) ปริมาณการผลิตน้ำมันของโลกอาจลดลง หากกลุ่ม OPEC ลดปริมาณการผลิตน้ำมันลงอีกหรือเกิดผลิตได้ไม่เพียงพอต่อความต้องการในตลาดโลก (Supply Shock) อันเป็นผลจากปัญหาความไม่สงบในภูมิภาคตะวันออกกกลาง การก่อการร้าย รวมถึงภัยธรรมชาติ ในบริเวณแหล่งผลิตน้ำมันสำคัญของโลก ทั้งนี้ ความผันผวนของราคาน้ำมัน เป็นเรื่องที่คาดการณ์ได้ยากและเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญอีกประการที่ต้องเฝ้าจับตามองอย่างใกล้ชิดหากราคาน้ำมันในปี 2550 ปรับตัวสูงขึ้นอีก คาดว่าจะซ้ำเติมให้เศรษฐกิจโลกขยายตัวชะลอลงมากกว่าที่หลายฝ่ายได้คาดการณ์ไว้
3. ปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ โดยบางปัจจัยมีการคาดการณ์ว่าอาจจะทวีความรุนแรงและสร้างความเสียหายแก่เศรษฐกิจโลกอย่างมีนัยสำคัญมากขึ้น ดังนี้
3.1 ปัญหานิวเคลียร์อิหร่านที่ยืดเยื้อมานาน ในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา การพัฒนานิวเคลียร์ของอิหร่านได้กลายเป็นประเด็นปัญหาความมั่นคงระหว่างประเทศที่สร้างความหวั่นวิตกไม่น้อยให้แก่ประชาคมโลก โดยสหรัฐฯซึ่งเป็นไม้เบื่อไม้เมากับอิหร่านมายาวนานได้ออกมาระบุว่า อิหร่านกำลังลักลอบพัฒนาโครงการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมเพื่อผลิตอาวุธนิวเคลียร์ แต่อิหร่านปฏิเสธข้อกล่าวหาดังกล่าว และตอบโต้ว่าโครงการพัฒนายูเรเนียมของตนเป็นไปเพื่อใช้ผลิตกระแสไฟฟ้าจากเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์หรือเป็นการใช้พลังงานนิวเคลียร์อย่างสันติเท่านั้นมิใช่เพื่อการอื่น ส่งผลให้
เมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2549 คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ (United Nations Security Council : UNSC)ลงมติเป็นเอกฉันท์ให้คว่ำบาตรอิหร่าน โดยห้ามทุกประเทศส่งวัตถุดิบและเทคโนโลยีเกี่ยวกับนิวเคลียร์และขีปนาวุธให้แก่ อิหร่าน รวมทั้งอายัดทรัพย์สินของบุคคลและองค์กรที่เกี่ยวข้องกับโครงการพัฒนานิวเคลียร์ 12 คน และ 10 องค์กรตามลำดับ พร้อมทั้งกำหนดเส้นตายให้อิหร่านยุติโครงการดังกล่าวภายในวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2550 แต่หลังจากพ้นกำหนดเส้นตายดังกล่าว อิหร่านได้ออกมายืนยันที่จะดำเนินโครงการพัฒนานิวเคลียร์ต่อไป ทำให้คาดกันว่า UNSC อาจออกมาตรการต่าง ๆ ที่รุนแรงขึ้นเพื่อคว่ำบาตรอิหร่านต่อไป นอกจากนี้ ในช่วงก่อนหน้านี้ คือ เมื่อกลางเดือนกุมภาพันธ์ 2550 ที่ผ่านมา สหรัฐฯ ได้กล่าวหาว่า อิหร่านได้ส่งวัตถุระเบิดไปให้กองกำลังต่อต้านรัฐบาลและทหารอเมริกันในอิรัก ทำให้ปัญหาความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านทวีความรุนแรงมากขึ้น ซึ่งหากรุนแรงขึ้นจนถึงขั้นเกิดสงครามระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน ก็ย่อมส่งผลบั่นทอนการเติบโตของเศรษฐกิจโลกอย่างแน่นอน นอกจากนี้ ยังจะส่งผลต่อปริมาณการผลิตน้ำมัน ของโลกด้วย เนื่องจากอิหร่านเป็นผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่อันดับ 2 ของกลุ่ม OPEC และอันดับ 4 ของโลก
3.2 ภัยพิบัติทางธรรมชาติที่เพิ่มความรุนแรงและบ่อยครั้ง สืบเนื่องจากปัญหาภาวะโลกร้อน (Global Warming)ซึ่งถือเป็นภัยคุกคามเศรษฐกิจโลกที่สำคัญในระยะยาว อันจะส่งผลให้สภาพอากาศทั่วโลกเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างฉับพลันจนทำให้สิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ ไม่สามารถปรับตัวได้ทัน ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อภาคการเกษตร ประมง และปศุสัตว์ที่เป็นแหล่งอาหารสำคัญของมนุษย์ จากรายงานของธนาคารโลกเรื่อง "Global Economic Prospects 2007" ระบุว่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Greenhouse Gases) โดยเฉพาะก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO ) ในชั้นบรรยากาศของโลกมีแนวโน้มจะเพิ่มขึ้น 2 เท่า ในอีก 50 ปี ข้างหน้า อันเป็นผลจากการเร่งพัฒนาในภาคอุตสาหกรรม นอกจากนี้ สถาบันวิจัยอุตุนิยมวิทยาของญี่ปุ่น ยังระบุว่าปริมาณไอน้ำในโลกจะเพิ่มขึ้นมาก เนื่องจากอุณหภูมิโลกที่สูงขึ้นทำให้น้ำแข็งขั้วโลกละลายและทิศทางของไอน้ำมีแนวโน้มจะเคลื่อนเข้าไปยังเขตเมืองมากขึ้น ซึ่งอาจทำให้เกิดพายุรุนแรงและน้ำท่วมหนักได้ ทั้งนี้ International Strategy for Disaster Reduction (ISDR) ขององค์การสหประชาชาติ (The United Nations : UN) รายงานว่า ในปี 2549 ที่ผ่านมา ได้เกิดภัยพิบัติทางธรรมชาติเกือบ 400 ครั้ง คร่าชีวิตประชาช นไปแล้วมากถึง 21,342 คนสร้างความเสียหายสูงถึง 19 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยภัยพิบัติทางธรรมชาติเหล่านั้นส่วนใหญ่เกิดขึ้นในภูมิภาคเอเชีย
สำหรับในปี 2550 คาดว่าภัยพิบัติทางธรรมชาติจะทวีความรุนแรงมากขึ้น ล่าสุด เมื่อเดือนมกราคม 2550 ได้เกิดพายุหลายลูกที่มีความเร็วลมระดับเดียวกับพายุเฮอร์ริเคน (ราว 159 กิโลเมตรต่อชั่วโมง) พัดถล่มหลายประเทศทางตะวันตกเฉียงเหนือของทวีปยุโรป อาทิ สหราชอาณาจักร (ทางการสหราชอาณาจักรระบุว่าเป็นพายุที่รุนแรงที่สุดในรอบ 17 ปี) เยอรมนี เนเธอร์แลนด์ ฝรั่งเศส และสาธารณรัฐเช็ก ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตกว่า 25 คน และสร้างความเสียหายแก่ ระบบสาธารณูปโภคพื้นฐานและอาคารบ้านเรือน ทั้งนี้ นักวิทยาศาสตร์ได้ศึกษาข้อมูลในอดีต พบว่าเมื่ออุณหภูมิโลกสูงขึ้น 0.6-1 องศาเซลเซียส จะส่งผลต่อระดับความรุนแรงของภัยธรรมชาติต่าง ๆ เพิ่มขึ้น 4-5 เท่าตัว นอกจากนี้ ความแปรปรวน ของสภาพอากาศจากภาวะโลกร้อนก็เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดเชื้อโรคสายพันธุ์ใหม่ ๆ ที่เกิดจากการปรับตัวและกลายพันธุ์ จากเชื้อโรคที่มีอยู่เดิม ซึ่งอาจนำไปสู่ความเจ็บป่วยเล็กๆ น้อยๆ ไปจนถึงขั้นการเกิดโรคระบาดที่รุนแรง อันจะส่งผลทางลบต่อเศรษฐกิจและการค้าโลกได้อีกด้วย
3.3 ไข้หวัดนกกลับมาระบาดอีกครั้งและอาจทวีความรุนแรงขึ้น ตั้งแต่ปลายปี 2549 จนถึงปัจจุบันโรคไข้หวัดนกสายพันธุ์ H5N1 ได้กลับมาแพร่ระบาดอีกครั้งในหลายภูมิภาค ได้แก่ เอเชีย พบการแพร่ระบาดครั้งใหม่ในหลายประเทศ เช่น เวียดนาม ญี่ปุ่น และล่าสุดอินโดนีเซียเตรียมประกาศให้โรคไข้หวัดนกเป็นภัยพิบัติระดับชาติโดย ณ สิ้นเดือนมกราคม 2550 อินโดนีเซียมียอดผู้เสียชีวิตจากโรคไข้หวัดนกสูงที่สุดในโลกถึง 63 คน สำหรับในไทยนั้นณ วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2550 มีการพบเชื้อ H5N1 แล้วใน 3 จังหวัด ได้แก่ พิษณุโลก หนองคาย และอ่างทอง
"..ยุโรป ฮังการี เป็นประเทศแรกของ EU ที่มีการพบเชื้อไข้หวัดนกในปีนี้ และให้ผลยืนยันการตรวจพบ ถัดมาเมื่อต้น กุมภาพันธ์สหราชอาณาจักร ก็ยืนยันการแพร่ระบาดของเชื้อ H5N1 แล้วเช่นกัน ส่งผลให้รัสเซีย ญี่ปุ่น แอฟริกาใต้ เกาหลีใต้ และฮ่องกงห้ามนำเข้าสัตว์ปีกจากสหราชอาณาจักร แอฟริกา ไนจีเรียตรวจพบการแพร่ระบาดของโรคไข้หวัดนกอีกครั้ง โดยล่าสุดเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2550 มีรายงานว่า พบผู้เสียชีวิตจากโรคไข้หวัดนกชนิด H5N1 เป็นรายแรกของประเทศที่เมืองลากอสซึ่งเป็นเมืองธุรกิจสำคัญของไนจีเรีย.."
ทั้งนี้ ธนาคารโลกคาดว่าในกรณีที่มีการแพร่ระบาดของโรคไข้หวัดนกจากคนสู่คนลุกลามไปทั่วโลก จะก่อให้เกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจสูงถึง 1.2-2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ และจะก่อให้เกิดความเสียหายต่อชีวิตบุคคลสูงถึง 70 ล้านคน หรือราว 1% ของประชากรโลก
--ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย กุมภาพันธ์ 2550--
-พห-