อุตสาหกรรมอาหาร
1. การผลิต
ในปี 2546 ภาวะการผลิตของอุตสาหกรรมอาหารมีการเปลี่ยนแปลงเพิ่มขึ้นจากปี 2545 ประมาณร้อยละ 8.81 (ตารางที่ 1) ผลิตภัณฑ์ที่ผลิตเพื่อส่งออกเมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปี 2545 ได้แก่ ผลิตภัณฑ์แปรรูปปศุสัตว์ ผลิตเพิ่มขึ้นร้อยละ 19.4 และประมง เพิ่มขึ้นร้อยละ 8.8 เป็นผลจากการนำเข้าเพิ่มขึ้นของตลาดหลักๆ เช่น สหรัฐฯ สหภาพยุโรป และญี่ปุ่น ผลิตภัณฑ์มันสำปะหลัง เพิ่มขึ้นร้อยละ 18.3 เนื่องจากวัตถุดิบเพิ่มขึ้น และผลิตภัณฑ์แปรรูปผักผลไม้มีการผลิตเพิ่มขึ้นร้อยละ 6.15 สำหรับผลิตภัณฑ์ที่เป็นวัตถุดิบและใช้ในประเทศเมื่อเทียบช่วงเดียวกันของปีก่อน ได้แก่ ผลิตภัณฑ์อาหารสัตว์ มีการผลิตลดลงร้อยละ 1.19 ส่วนบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ลดลงร้อยละ 8.7 ผลิตภัณฑ์นม เพิ่มขึ้นร้อยละ 39.1 และน้ำมันพืช เพิ่มขึ้นร้อยละ 28.3
2. การตลาด
1) ตลาดในประเทศในปี 2546 ความต้องการของตลาดภายในประเทศสำหรับอุตสาหกรรมอาหาร (ไม่รวมน้ำตาล) เพิ่มขึ้นร้อยละ 10 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปี 2545 สินค้าที่มีการจำหน่ายในประเทศเพิ่มขึ้น ได้แก่ ผลิตภัณฑ์แปรรูปปศุสัตว์ ร้อยละ 44 น้ำมันพืช เพิ่มขึ้นร้อยละ 14.22 เป็นผลจากความมั่นใจต่อภาวะเศรษฐกิจในประเทศของประชาชนเพิ่มขึ้น และการที่อัตราดอกเบี้ยโดยรวมลดต่ำลง จึงส่งผลให้ประชาชน ตัดสินใจในการบริโภคเนื้อสัตว์มากขึ้น (ตารางที่ 2)
2) ตลาดต่างประเทศ
การส่งออก
ในปี 2546 ภาวะการส่งออกโดยรวมของอุตสาหกรรมอาหารมีการเปลี่ยนแปลงเพิ่มขึ้นจากปี 2545 ร้อยละ 14.4 หรือมีการส่งออกเป็นมูลค่า 351,086.4 ล้านบาท (ตารางที่ 3) เนื่องจากตลาดส่งออกผลิตภัณฑ์อาหารของไทยที่สำคัญ เช่น ญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกา อินโดนีเซีย สิงคโปร์ ฮ่องกง มาเลเซีย จีน ไต้หวัน และ สหภาพ ยุโรป มีการขยายตัวเพิ่มขึ้น
3. สรุปและแนวโน้ม
- แนวโน้มภาวะอุตสาหกรรมอาหารปี 2547 คาดว่าทั้งภาคการผลิตและการส่งออกอุตสาหกรรมอาหารจะเพิ่มขึ้นจากปี 2546 ประมาณร้อยละ 8 และ 12 ตามลำดับ เนื่องจากปัจจัยต่างๆ ดังนี้
- การฟื้นตัวของภาวะเศรษฐกิจไทยและของโลกมีแนวโน้มดีขึ้น ซึ่งจะเป็นการกระตุ้นให้เกิดการบริโภคสินค้าในกลุ่มอุตสาหกรรมอาหารเพิ่มขึ้นด้วย
- การผลักดันโครงการครัวไทยสู่โลกของรัฐบาลให้มีผลอย่างเป็นรูปธรรม จะทำให้การส่งออกวัตถุดิบประเภทอาหารทะเล ปศุสัตว์ ผัก ผลไม้ เครื่องเทศและสมุนไพร เพิ่มขึ้นตามไปด้วย
- การได้รับการคืนสิทธิ GSP ในสินค้าอาหารทะเลจากสหภาพยุโรป จะทำให้ปริมาณการส่งออกสินค้าประเภทนี้เพิ่มขึ้น
- การที่สหรัฐฯ ซึ่งเป็นตลาดส่งออกหลักของไทยได้ออกมาตรการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมจากการส่งออกสินค้าตามใบขนส่งสินค้าเพิ่มขึ้นจากมาตรการป้องกันการก่อการร้ายทางชีวภาพ (Bioterrorism Act) อาจทำให้ภาระต้นทุนของผู้ส่งออกเพิ่มขึ้น ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการส่งออกสินค้าอาหารของไทยในอนาคตในบางสินค้าได้
- ด้านอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราที่แนวโน้มค่าเงินบาทของไทยแข็งค่าขึ้น อาจส่งผลทำให้มูลค่า
การส่งออกในรูปเงินบาทลดลงได้
แนวโน้มของอุตสาหกรรมอาหารในปี 2547 ในกลุ่มผลิตภัณฑ์ต่างๆ มีดังนี้
1) สินค้าประมง ผลิตภัณฑ์อาหารทะเลกระป๋อง เช่น ปลาทูน่ากระป๋อง และอาหารทะเลแปรรูปมีแนวโน้มผลิตและส่งออกเพิ่มขึ้น ตามฤดูกาล และจากปัจจัยด้านต่างประเทศ คือ การได้คืนสิทธิประโยชน์ทางศุลกากร GSP จากสหภาพยุโรป อย่างไรก็ตามสินค้ากุ้งมีแนวโน้มไม่ชัดเจน เนื่องจากความกังวลในการฟ้องเรียกเก็บภาษีทุ่มตลาดในประเทศสหรัฐฯ และการขยายตัวของการผลิตกุ้งชนิดอื่นแทนกุ้งกุลาดำในประเทศคู่แข่งใหม่ เช่น การผลิตกุ้งขาวจากประเทศจีน และการฟื้นตัวของการเลี้ยงกุ้งในอเมริกาใต้ อาจ ส่งผลต่อปริมาณการผลิตและการส่งออกกุ้งไทยลดลงได้
2) สินค้าพืชผักผลไม้แปรรูป สับปะรดกระป๋องและผลิตภัณฑ์ ซึ่งไทยมีส่วนแบ่งในตลาดโลกกว่า ร้อยละ 30 ยังมีแนวโน้มผลิตและส่งออกดีขึ้น เนื่องจากระดับราคายังคงสูงกว่าในปีก่อนๆ และประเทศคู่แข่งประสบปัญหาภัยธรรมชาติ ในขณะที่ผักผลไม้อื่นๆ จะได้รับผลดีจากการเปิดตลาดสินค้ากับประเทศจีนและญี่ปุ่น เช่น มังคุด ทุเรียน และผักแปรรูป
3) สินค้าปศุสัตว์แปรรูป มูลค่ากว่าร้อยละ 90 ของหมวดนี้ คือ ไก่สดแช่เย็นแช่แข็งและไก่แปรรูป มีแนวโน้มที่จะผลิตและส่งออกในปริมาณและมูลค่าที่มากขึ้น เนื่องจากสหภาพยุโรปและญี่ปุ่น หันมานำเข้าจากไทยแทนในส่วนที่เคยนำเข้าจากจีน ตั้งแต่กลางปี 2546 และประเทศฮ่องกงและจีน ที่เป็นทั้งคู่แข่งและ คู่ค้าสำคัญ ได้คลี่คลายปัญหาโรคทางเดินหายใจเฉียบพลันรุนแรงลงบ้างแล้ว แต่ยังต้องนำเข้าไก่จากไทยบางส่วน
4) สินค้าแปรรูปจากธัญพืชและแป้ง มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในตลาดต่างประเทศ ตามฤดูกาลของอุตสาหกรรมอาหารที่มีแนวโน้มการผลิตเพิ่มขึ้น แต่จากเหตุการณ์ความไม่สงบในตะวันออกกลาง ซึ่งเป็นอีกตลาดหนึ่งของไทย อาจมีผลทำให้ความต้องการในตลาดโลกลดลงบางส่วน แต่จะได้ตลาดจีนมาเป็นส่วน ชดเชย
5) สินค้าอื่นๆ เช่น สมุนไพรและเครื่องปรุงรส มีแนวโน้มขยายตัวเพิ่มขึ้นจากผู้บริโภคในประเทศที่ หันมาให้ความสนใจกับอาหารเพื่อสุขภาพ และการประชาสัมพันธ์ให้ชาวต่างชาติรู้จักและบริโภคอาหารไทยเพิ่มขึ้น ส่วนสินค้าน้ำตาลทราย คาดว่าจะสามารถส่งออกได้เพิ่มขึ้นหลังจากการเจรจากับประเทศในกลุ่ม อาเซียน เช่น ฟิลิปปินส์และอินโดนีเซีย สำหรับผลิตภัณฑ์นมอาจส่งออกได้ลดลงอย่างต่อเนื่องจากผลของความไม่สงบในประเทศเพื่อนบ้าน
ตารางที่ 1 การผลิตผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมอาหารที่สำคัญ
ประเภท ปริมาณการผลิต (ตัน)* อัตราการเปลี่ยนแปลง(ร้อยละ)
ไตรมาส3 ไตรมาส3 ปี2545 ปี2546e ไตรมาส3 ปี46/45
ปี 2545 ปี 2546 เทียบกับปีก่อน
ผลิตภัณฑ์แปรรูปปศุสัตว์ 202,067.50 237,022.96 813,305.3 970,997.7 17.30 19.39
ผลิตภัณฑ์แปรรูปประมง 166,569.13 167,799.68 636,628.6 692,612.7 0.74 8.79
ผลิตภัณฑ์แปรรูปผักผลไม้ 116,280.82 136,102.53 557,789.1 592,097.2 17.05 6.15
น้ำมันพืช 283,227.51 325,164.53 1,067,964.4 1,369,973. 8 14.81 28.28
ผลิตภัณฑ์นม 94,815.29 142,419.53 415,383.2 577,691.9 50.21 39.07
ผลิตภัณฑ์จากข้าว-
และธัญพืช 49,547.86 49,963.38 194,615.9 207,034.5 0.84 6.38
ผลิตภัณฑ์จากมันสำปะหลัง153,687.23 207,621.39 782,137.3 923,911.3 35.09 18.13
อาหารสัตว์ 1,035,136.04 1,013,024.54 4,241,296.1 4,165,324.0 -2.14 -1.79
ผลิตภัณฑ์ประเภทอบ 10,276.46 12,859.31 42,835.9 50,171.7 25.13 17.13
ผลิตภัณฑ์น้ำตาล 52,118.05 155,509.20 6,588,519.7 7,537,405.6 198.38 14.40
บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป 39,618.72 31,149.85 150,571.9 137,425.4 -21.38 -8.73
รวมทั้งหมด 2,203,344.61 2,478,636.89 15,491,047.7 17,224,645.7 12.49 11.19
รวม
(ยกเว้นผลิตภัณฑ์น้ำตาล)2,151,226.56 2,323,127.69 8,902,528.0 9,687,240.2 7.99 8.81
หมายเหตุ * มีการปรับปรุงข้อมูล เนื่องจากจำนวนโรงงานเพิ่มขึ้น ทำให้ปริมาณการผลิตเพิ่มขึ้นจากเดิม
ปี 2546e เป็นตัวเลขประมาณการ
ที่มา : สำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม
--ศูนย์ประสานการปรับโครงสร้างอุตสาหกรรม โทร. 0-2202-4375 , 0-2644-8604--
-พห-
1. การผลิต
ในปี 2546 ภาวะการผลิตของอุตสาหกรรมอาหารมีการเปลี่ยนแปลงเพิ่มขึ้นจากปี 2545 ประมาณร้อยละ 8.81 (ตารางที่ 1) ผลิตภัณฑ์ที่ผลิตเพื่อส่งออกเมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปี 2545 ได้แก่ ผลิตภัณฑ์แปรรูปปศุสัตว์ ผลิตเพิ่มขึ้นร้อยละ 19.4 และประมง เพิ่มขึ้นร้อยละ 8.8 เป็นผลจากการนำเข้าเพิ่มขึ้นของตลาดหลักๆ เช่น สหรัฐฯ สหภาพยุโรป และญี่ปุ่น ผลิตภัณฑ์มันสำปะหลัง เพิ่มขึ้นร้อยละ 18.3 เนื่องจากวัตถุดิบเพิ่มขึ้น และผลิตภัณฑ์แปรรูปผักผลไม้มีการผลิตเพิ่มขึ้นร้อยละ 6.15 สำหรับผลิตภัณฑ์ที่เป็นวัตถุดิบและใช้ในประเทศเมื่อเทียบช่วงเดียวกันของปีก่อน ได้แก่ ผลิตภัณฑ์อาหารสัตว์ มีการผลิตลดลงร้อยละ 1.19 ส่วนบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ลดลงร้อยละ 8.7 ผลิตภัณฑ์นม เพิ่มขึ้นร้อยละ 39.1 และน้ำมันพืช เพิ่มขึ้นร้อยละ 28.3
2. การตลาด
1) ตลาดในประเทศในปี 2546 ความต้องการของตลาดภายในประเทศสำหรับอุตสาหกรรมอาหาร (ไม่รวมน้ำตาล) เพิ่มขึ้นร้อยละ 10 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปี 2545 สินค้าที่มีการจำหน่ายในประเทศเพิ่มขึ้น ได้แก่ ผลิตภัณฑ์แปรรูปปศุสัตว์ ร้อยละ 44 น้ำมันพืช เพิ่มขึ้นร้อยละ 14.22 เป็นผลจากความมั่นใจต่อภาวะเศรษฐกิจในประเทศของประชาชนเพิ่มขึ้น และการที่อัตราดอกเบี้ยโดยรวมลดต่ำลง จึงส่งผลให้ประชาชน ตัดสินใจในการบริโภคเนื้อสัตว์มากขึ้น (ตารางที่ 2)
2) ตลาดต่างประเทศ
การส่งออก
ในปี 2546 ภาวะการส่งออกโดยรวมของอุตสาหกรรมอาหารมีการเปลี่ยนแปลงเพิ่มขึ้นจากปี 2545 ร้อยละ 14.4 หรือมีการส่งออกเป็นมูลค่า 351,086.4 ล้านบาท (ตารางที่ 3) เนื่องจากตลาดส่งออกผลิตภัณฑ์อาหารของไทยที่สำคัญ เช่น ญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกา อินโดนีเซีย สิงคโปร์ ฮ่องกง มาเลเซีย จีน ไต้หวัน และ สหภาพ ยุโรป มีการขยายตัวเพิ่มขึ้น
3. สรุปและแนวโน้ม
- แนวโน้มภาวะอุตสาหกรรมอาหารปี 2547 คาดว่าทั้งภาคการผลิตและการส่งออกอุตสาหกรรมอาหารจะเพิ่มขึ้นจากปี 2546 ประมาณร้อยละ 8 และ 12 ตามลำดับ เนื่องจากปัจจัยต่างๆ ดังนี้
- การฟื้นตัวของภาวะเศรษฐกิจไทยและของโลกมีแนวโน้มดีขึ้น ซึ่งจะเป็นการกระตุ้นให้เกิดการบริโภคสินค้าในกลุ่มอุตสาหกรรมอาหารเพิ่มขึ้นด้วย
- การผลักดันโครงการครัวไทยสู่โลกของรัฐบาลให้มีผลอย่างเป็นรูปธรรม จะทำให้การส่งออกวัตถุดิบประเภทอาหารทะเล ปศุสัตว์ ผัก ผลไม้ เครื่องเทศและสมุนไพร เพิ่มขึ้นตามไปด้วย
- การได้รับการคืนสิทธิ GSP ในสินค้าอาหารทะเลจากสหภาพยุโรป จะทำให้ปริมาณการส่งออกสินค้าประเภทนี้เพิ่มขึ้น
- การที่สหรัฐฯ ซึ่งเป็นตลาดส่งออกหลักของไทยได้ออกมาตรการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมจากการส่งออกสินค้าตามใบขนส่งสินค้าเพิ่มขึ้นจากมาตรการป้องกันการก่อการร้ายทางชีวภาพ (Bioterrorism Act) อาจทำให้ภาระต้นทุนของผู้ส่งออกเพิ่มขึ้น ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการส่งออกสินค้าอาหารของไทยในอนาคตในบางสินค้าได้
- ด้านอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราที่แนวโน้มค่าเงินบาทของไทยแข็งค่าขึ้น อาจส่งผลทำให้มูลค่า
การส่งออกในรูปเงินบาทลดลงได้
แนวโน้มของอุตสาหกรรมอาหารในปี 2547 ในกลุ่มผลิตภัณฑ์ต่างๆ มีดังนี้
1) สินค้าประมง ผลิตภัณฑ์อาหารทะเลกระป๋อง เช่น ปลาทูน่ากระป๋อง และอาหารทะเลแปรรูปมีแนวโน้มผลิตและส่งออกเพิ่มขึ้น ตามฤดูกาล และจากปัจจัยด้านต่างประเทศ คือ การได้คืนสิทธิประโยชน์ทางศุลกากร GSP จากสหภาพยุโรป อย่างไรก็ตามสินค้ากุ้งมีแนวโน้มไม่ชัดเจน เนื่องจากความกังวลในการฟ้องเรียกเก็บภาษีทุ่มตลาดในประเทศสหรัฐฯ และการขยายตัวของการผลิตกุ้งชนิดอื่นแทนกุ้งกุลาดำในประเทศคู่แข่งใหม่ เช่น การผลิตกุ้งขาวจากประเทศจีน และการฟื้นตัวของการเลี้ยงกุ้งในอเมริกาใต้ อาจ ส่งผลต่อปริมาณการผลิตและการส่งออกกุ้งไทยลดลงได้
2) สินค้าพืชผักผลไม้แปรรูป สับปะรดกระป๋องและผลิตภัณฑ์ ซึ่งไทยมีส่วนแบ่งในตลาดโลกกว่า ร้อยละ 30 ยังมีแนวโน้มผลิตและส่งออกดีขึ้น เนื่องจากระดับราคายังคงสูงกว่าในปีก่อนๆ และประเทศคู่แข่งประสบปัญหาภัยธรรมชาติ ในขณะที่ผักผลไม้อื่นๆ จะได้รับผลดีจากการเปิดตลาดสินค้ากับประเทศจีนและญี่ปุ่น เช่น มังคุด ทุเรียน และผักแปรรูป
3) สินค้าปศุสัตว์แปรรูป มูลค่ากว่าร้อยละ 90 ของหมวดนี้ คือ ไก่สดแช่เย็นแช่แข็งและไก่แปรรูป มีแนวโน้มที่จะผลิตและส่งออกในปริมาณและมูลค่าที่มากขึ้น เนื่องจากสหภาพยุโรปและญี่ปุ่น หันมานำเข้าจากไทยแทนในส่วนที่เคยนำเข้าจากจีน ตั้งแต่กลางปี 2546 และประเทศฮ่องกงและจีน ที่เป็นทั้งคู่แข่งและ คู่ค้าสำคัญ ได้คลี่คลายปัญหาโรคทางเดินหายใจเฉียบพลันรุนแรงลงบ้างแล้ว แต่ยังต้องนำเข้าไก่จากไทยบางส่วน
4) สินค้าแปรรูปจากธัญพืชและแป้ง มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในตลาดต่างประเทศ ตามฤดูกาลของอุตสาหกรรมอาหารที่มีแนวโน้มการผลิตเพิ่มขึ้น แต่จากเหตุการณ์ความไม่สงบในตะวันออกกลาง ซึ่งเป็นอีกตลาดหนึ่งของไทย อาจมีผลทำให้ความต้องการในตลาดโลกลดลงบางส่วน แต่จะได้ตลาดจีนมาเป็นส่วน ชดเชย
5) สินค้าอื่นๆ เช่น สมุนไพรและเครื่องปรุงรส มีแนวโน้มขยายตัวเพิ่มขึ้นจากผู้บริโภคในประเทศที่ หันมาให้ความสนใจกับอาหารเพื่อสุขภาพ และการประชาสัมพันธ์ให้ชาวต่างชาติรู้จักและบริโภคอาหารไทยเพิ่มขึ้น ส่วนสินค้าน้ำตาลทราย คาดว่าจะสามารถส่งออกได้เพิ่มขึ้นหลังจากการเจรจากับประเทศในกลุ่ม อาเซียน เช่น ฟิลิปปินส์และอินโดนีเซีย สำหรับผลิตภัณฑ์นมอาจส่งออกได้ลดลงอย่างต่อเนื่องจากผลของความไม่สงบในประเทศเพื่อนบ้าน
ตารางที่ 1 การผลิตผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมอาหารที่สำคัญ
ประเภท ปริมาณการผลิต (ตัน)* อัตราการเปลี่ยนแปลง(ร้อยละ)
ไตรมาส3 ไตรมาส3 ปี2545 ปี2546e ไตรมาส3 ปี46/45
ปี 2545 ปี 2546 เทียบกับปีก่อน
ผลิตภัณฑ์แปรรูปปศุสัตว์ 202,067.50 237,022.96 813,305.3 970,997.7 17.30 19.39
ผลิตภัณฑ์แปรรูปประมง 166,569.13 167,799.68 636,628.6 692,612.7 0.74 8.79
ผลิตภัณฑ์แปรรูปผักผลไม้ 116,280.82 136,102.53 557,789.1 592,097.2 17.05 6.15
น้ำมันพืช 283,227.51 325,164.53 1,067,964.4 1,369,973. 8 14.81 28.28
ผลิตภัณฑ์นม 94,815.29 142,419.53 415,383.2 577,691.9 50.21 39.07
ผลิตภัณฑ์จากข้าว-
และธัญพืช 49,547.86 49,963.38 194,615.9 207,034.5 0.84 6.38
ผลิตภัณฑ์จากมันสำปะหลัง153,687.23 207,621.39 782,137.3 923,911.3 35.09 18.13
อาหารสัตว์ 1,035,136.04 1,013,024.54 4,241,296.1 4,165,324.0 -2.14 -1.79
ผลิตภัณฑ์ประเภทอบ 10,276.46 12,859.31 42,835.9 50,171.7 25.13 17.13
ผลิตภัณฑ์น้ำตาล 52,118.05 155,509.20 6,588,519.7 7,537,405.6 198.38 14.40
บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป 39,618.72 31,149.85 150,571.9 137,425.4 -21.38 -8.73
รวมทั้งหมด 2,203,344.61 2,478,636.89 15,491,047.7 17,224,645.7 12.49 11.19
รวม
(ยกเว้นผลิตภัณฑ์น้ำตาล)2,151,226.56 2,323,127.69 8,902,528.0 9,687,240.2 7.99 8.81
หมายเหตุ * มีการปรับปรุงข้อมูล เนื่องจากจำนวนโรงงานเพิ่มขึ้น ทำให้ปริมาณการผลิตเพิ่มขึ้นจากเดิม
ปี 2546e เป็นตัวเลขประมาณการ
ที่มา : สำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม
--ศูนย์ประสานการปรับโครงสร้างอุตสาหกรรม โทร. 0-2202-4375 , 0-2644-8604--
-พห-