ในการประชุมรัฐมนตรีเศรษฐกิจอาเซียนอย่างไม่เป็นทางการ เมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน 2543 ที่โรงแรมแชงกรี-ลา ประเทศสิงคโปร์ รัฐมนตรีเศรษฐกิจอาเซียน (AEM) ได้ลงนามในพิธีสารว่าด้วยการดำเนินการเพื่อให้เป็นไปตามระบบการใช้อัตราภาษีพิเศษที่เท่ากันสำหรับบัญชียกเว้นลดภาษีชั่วคราว (Protocol Regarding the lmplementation of the CEPT Scheme Temporary Exclusion List) ซึ่งอาจเรียกสั้นๆว่าพิธีสาร TEL ทั้งนี้ พิธีสารดังกล่าวมีผลบังคับใช้ทันทีหลังจากการลงนาม การจัดทำพิธีสารนี้ เป็นผลสืบเนื่องมาจากกรณีที่มาเลเซียได้ชะลอการโอนย้ายสินค้ายานยนต์ซึ่งอยู่ในบัญชียกเว้นลดภาษีชั่วคราว (Temporary Exclusion List:TEL) เข้ามาลดภาษีในอาฟตา ซึ่งส่งผลกระทบต่อผลประโยชน์ของอาเซียนอื่นและระบบอาฟตาโดยรวม โดยเฉพาะอย่างยิ่งต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุน แต่โดยที่ความตกลง CEPT หรือความตกลงอื่นใดของอาเซียนที่เกี่ยวข้องไม่ได้มีบทบัญญัติเกี่ยวกับกรณีดังกล่าว AEM จึงได้มีมติให้จัดทำวิธีการในการแก้ไขข้อลดหย่อนภายใต้อาฟต้าโดยใช้มาตรา 28 ของแกตต์เป็นพื้นฐาน โดยจะใช้เป็นกฏเกณฑ์ในการพิจารณากรณีของมาเลเซียและจะได้ใช้สำหรับกรณีอื่นๆในอนาคตด้วย ทั้งนี้ อาเซียนได้จัดทำวิธีการดังกล่าวในรูปแบบของพิธีสารที่กล่าวแล้วข้างต้น
สรุปสาระสำคัญของพิธีสารดังนี้
วัตถุประสงค์ เพื่อให้ประเทศสมาชิกสามารถชะลอการโอนย้ายสินค้าจากบัญชียกเว้นลดภาษีชั่วคราวเข้ามาลดภาษีหรือระงับการให้ข้อลดหย่อนสินค้าที่ได้โอนย้ายจากบัญชีดังกล่าวเข้ามาลดภาษีแล้ว ทั้งนี้ ดำเนินการได้เป็นการชั่วคราวเท่านั้น
ขอบเขต จำกัดเฉพาะสินค้าในบัญชียกเว้นลดภาษีชั่วคราวกลุ่มสุดท้ายของสินค้าอุตสาหกรรม
การแจ้ง ประเทศที่ประสงค์จะชะลอหรือระงับการให้ข้อลดหย่อนจะต้องแจ้งข้อมูลเป็นลายลักษณ์อักษรต่อคณะมนตรีเขตการค้าเสรีอาเซียน(AFTA Council) ซึ่งควรประกอบด้วยข้อมูลสินค้าที่จะชะลอหรือระงับการให้ข้อลดหย่อน ระยะเวลาในการดำเนินการ เหตุผลและปัญหาที่แท้จริงที่ประสบ
การพิจารณา ข้อมูลคำแจ้งจะได้รับการพิจารณาโดยคณะกรรมการ เจ้าหน้าที่อาวุโสและรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องและจะมีการหารือสองฝ่ายระหว่างประเทศที่ประสงค์จะชะลอหรือระงับการให้ข้อลดหย่อนกับประเทศที่มีผลประโยชน์เกี่ยวข้องอย่างมากและอย่างสำคัญ ทั้งนี้การหารือสองฝ่ายจะรวมเรื่องการชดเชยที่อาจอยู่ในรูปแบบใดก็ได้ หากประเทศที่เข้าร่วมการเจรจาสามารถตกลงกันได้
การชดเชย การชดเชยใดๆ ที่ตกลงกันได้แล้ว จะต้องให้กับประเทศสมาชิกอื่นๆ เหมือนกันด้วยตามหลักการปฏิบัติเยี่ยงชาติที่ได้รับการอนุเคราะห์ยิ่ง (MFN)
ในกรณีที่การเจรจาไม่สามารถตกลงกันได้-หากประเทศที่เข้าร่วมการเจรจาไม่สามารถตกลงกันได้ภายใน 180วัน นับตั้งแต่วันที่ AFTA Council ได้รับแจ้งและประเทศที่แจ้งความประสงค์จะชะลอหรือระงับการให้ข้อลดหย่อนยืนยันที่จะดำเนินการต่อไป ประเทศที่เข้าร่วมการเจรจาก็สามารถเพิกถอนข้อลดหย่อนภายใต้อาฟตาที่ใกล้เคียงกันที่ให้แก่ประเทศดังกล่าวได้
ระยะเวลา การดำเนินการกระบวนการทั้งสิ้นจนกระทั่งมีการตัดสินใช้เวลารวมทั้งสิ้นไม่เกิน 180วัน นับตั้งแต่ AFTA Council ได้รับคำแจ้ง
ประโยชน์ของพิธีสารมีดังนี้
1. ทำให้สามารถปกป้องผลประโยชน์ของไทยโดยมีกฏเกณฑ์รองรับอย่างถูกต้อง ทั้งนี้ไทยจะเจรจาเรียกร้องผลประโยชน์ชดเชยจากมาเลเซียเพื่อทดแทนความเสียหายจากการกระทำของมาเลเซีย และในกรณีที่การเจรจาไม่อาจตกลงกันได้ ไทยก็ยังสามารถเพิกถอนสิทธิประโยชน์ภายใต้อาฟต้าที่ให้แก่มาเลเซียได้
2. ทำให้อาเซียนมีกฏเกณฑ์ที่ชัดเจนมากขึ้นนสำหรับการดำเนินงานอาฟตาใน อนาคตและเป็นการรักษาอาฟตาโดยรวมไว้ มิฉะนั้น หากไม่มีกฏเกณฑ์ดังกล่าว มาเลเซียก็จะไม่ได้รับผลตอบแทนจากการกระทำของตนเป็นเหตุให้ประเทศสมาชิกอื่นกระทำตามอย่างจนแพร่ขยายไปทั่วท้ายที่สุดอาฟต้าก็จะล้มเหลว
3. เป็นการส่งสัญญาณที่ดีแก่ชาวโลกว่าอาเซียนยึดมั่นและจริงจังต่อพันธกรณีอันจะเป็นผลดีต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่ออาเซียน เพราะเมื่อมีปัญหาการไม่ปฏิบัติตามพันธกรณีเกิดขึ้น อาเซียนก็ตั้งใจแก้ไขปัญหาอย่างจริงจังเพื่อให้อาฟตาเดินไปสู๋จุดหมายได้ นอกจากนี้ กฏเกณฑ์ดังกล่าวก็เป็นไปตามกติกาสากลคือแกตต์ ซึ่งแม้แต่แกตต์ก็มีหลักเกณฑ์ให้แก้ไขข้อลดหย่อนได้เช่นกัน แต่อาเซียนปรับให้เข้ากับหลักการของเขตการค้าเสรี คือให้ทำได้ชั่วคราวและในที่สุดก็ต้องกลับเข้ามาลดภาษีเหลือ0% เช่นเดิม--จบ--
--กรมเศรษฐกิจการพาณิชย์ พฤศจิกายน 2543--
-อน-
สรุปสาระสำคัญของพิธีสารดังนี้
วัตถุประสงค์ เพื่อให้ประเทศสมาชิกสามารถชะลอการโอนย้ายสินค้าจากบัญชียกเว้นลดภาษีชั่วคราวเข้ามาลดภาษีหรือระงับการให้ข้อลดหย่อนสินค้าที่ได้โอนย้ายจากบัญชีดังกล่าวเข้ามาลดภาษีแล้ว ทั้งนี้ ดำเนินการได้เป็นการชั่วคราวเท่านั้น
ขอบเขต จำกัดเฉพาะสินค้าในบัญชียกเว้นลดภาษีชั่วคราวกลุ่มสุดท้ายของสินค้าอุตสาหกรรม
การแจ้ง ประเทศที่ประสงค์จะชะลอหรือระงับการให้ข้อลดหย่อนจะต้องแจ้งข้อมูลเป็นลายลักษณ์อักษรต่อคณะมนตรีเขตการค้าเสรีอาเซียน(AFTA Council) ซึ่งควรประกอบด้วยข้อมูลสินค้าที่จะชะลอหรือระงับการให้ข้อลดหย่อน ระยะเวลาในการดำเนินการ เหตุผลและปัญหาที่แท้จริงที่ประสบ
การพิจารณา ข้อมูลคำแจ้งจะได้รับการพิจารณาโดยคณะกรรมการ เจ้าหน้าที่อาวุโสและรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องและจะมีการหารือสองฝ่ายระหว่างประเทศที่ประสงค์จะชะลอหรือระงับการให้ข้อลดหย่อนกับประเทศที่มีผลประโยชน์เกี่ยวข้องอย่างมากและอย่างสำคัญ ทั้งนี้การหารือสองฝ่ายจะรวมเรื่องการชดเชยที่อาจอยู่ในรูปแบบใดก็ได้ หากประเทศที่เข้าร่วมการเจรจาสามารถตกลงกันได้
การชดเชย การชดเชยใดๆ ที่ตกลงกันได้แล้ว จะต้องให้กับประเทศสมาชิกอื่นๆ เหมือนกันด้วยตามหลักการปฏิบัติเยี่ยงชาติที่ได้รับการอนุเคราะห์ยิ่ง (MFN)
ในกรณีที่การเจรจาไม่สามารถตกลงกันได้-หากประเทศที่เข้าร่วมการเจรจาไม่สามารถตกลงกันได้ภายใน 180วัน นับตั้งแต่วันที่ AFTA Council ได้รับแจ้งและประเทศที่แจ้งความประสงค์จะชะลอหรือระงับการให้ข้อลดหย่อนยืนยันที่จะดำเนินการต่อไป ประเทศที่เข้าร่วมการเจรจาก็สามารถเพิกถอนข้อลดหย่อนภายใต้อาฟตาที่ใกล้เคียงกันที่ให้แก่ประเทศดังกล่าวได้
ระยะเวลา การดำเนินการกระบวนการทั้งสิ้นจนกระทั่งมีการตัดสินใช้เวลารวมทั้งสิ้นไม่เกิน 180วัน นับตั้งแต่ AFTA Council ได้รับคำแจ้ง
ประโยชน์ของพิธีสารมีดังนี้
1. ทำให้สามารถปกป้องผลประโยชน์ของไทยโดยมีกฏเกณฑ์รองรับอย่างถูกต้อง ทั้งนี้ไทยจะเจรจาเรียกร้องผลประโยชน์ชดเชยจากมาเลเซียเพื่อทดแทนความเสียหายจากการกระทำของมาเลเซีย และในกรณีที่การเจรจาไม่อาจตกลงกันได้ ไทยก็ยังสามารถเพิกถอนสิทธิประโยชน์ภายใต้อาฟต้าที่ให้แก่มาเลเซียได้
2. ทำให้อาเซียนมีกฏเกณฑ์ที่ชัดเจนมากขึ้นนสำหรับการดำเนินงานอาฟตาใน อนาคตและเป็นการรักษาอาฟตาโดยรวมไว้ มิฉะนั้น หากไม่มีกฏเกณฑ์ดังกล่าว มาเลเซียก็จะไม่ได้รับผลตอบแทนจากการกระทำของตนเป็นเหตุให้ประเทศสมาชิกอื่นกระทำตามอย่างจนแพร่ขยายไปทั่วท้ายที่สุดอาฟต้าก็จะล้มเหลว
3. เป็นการส่งสัญญาณที่ดีแก่ชาวโลกว่าอาเซียนยึดมั่นและจริงจังต่อพันธกรณีอันจะเป็นผลดีต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่ออาเซียน เพราะเมื่อมีปัญหาการไม่ปฏิบัติตามพันธกรณีเกิดขึ้น อาเซียนก็ตั้งใจแก้ไขปัญหาอย่างจริงจังเพื่อให้อาฟตาเดินไปสู๋จุดหมายได้ นอกจากนี้ กฏเกณฑ์ดังกล่าวก็เป็นไปตามกติกาสากลคือแกตต์ ซึ่งแม้แต่แกตต์ก็มีหลักเกณฑ์ให้แก้ไขข้อลดหย่อนได้เช่นกัน แต่อาเซียนปรับให้เข้ากับหลักการของเขตการค้าเสรี คือให้ทำได้ชั่วคราวและในที่สุดก็ต้องกลับเข้ามาลดภาษีเหลือ0% เช่นเดิม--จบ--
--กรมเศรษฐกิจการพาณิชย์ พฤศจิกายน 2543--
-อน-